ایکوموس ایران

برگزاری دومین جلسۀ گروه تخصصی نگارش، ترجمه، پژوهش و گردآوری اطلاعات مکتوب در سال ۱۴۰۲

دومین جلسۀ گروه تخصصی نگارش، ترجمه، پژوهش و گردآوری اطلاعات مکتوب در روز چهارشنبه، ۲۵ مرداد ۱۴۰۲، ساعت ۱۶.۰۰ در دفتر مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران تشکیل شد. در این جلسه که با شرکت ۲۷ نفر از اعضا به صورت حضوری و برخط برگزار شد، ابتدا خانم دکتر شکری، رئیس گروه تخصصی، با تشکر از اعضای حاضر و برخط ضمن یادآوری برنامۀ جلسه پیشین که از اعضای گروه تخصصی درخواستی شده بود، دستور جلسه را اعلام فرمودند.
در بخش نخست به تقسیم اعضا در سه حوزۀ انتخابی نگارش، ترجمه، و پژوهش و گردآوری اطلاعات مکتوب پرداخته شد. در این بخش دوستان بر اساس مرامنامۀ مصوب، به‌منظور تشکیل زیرگروه‌های فعال با علائق مشترک، حوزۀ کلی فعالیت خود را اعلام نمودند. از اعضای شرکت کننده ۲۳ نفر پژوهش و گردآوری اطلاعات مکتوب، ۱۰ نفر نگارش و ۵ نفر ترجمه را به‌عنوان حوزۀ انتخابی خود اعلام کردند. این بخش با پیشنهاد جناب آقای دکتر چگینی، معاون مؤسسه، مبنی بر ارائۀ پیشنهادها و نظرات حاضران در مورد حوزۀ منتخب خود و چگونگی همکاری با گروه تخصصی و زیر گروه‌های فعال دیگر در جلسه آتی، به پایان رسید و مقرر شد که در جلسۀ بعدی در این باره گفتگو شود و اعضا نحوۀ همکاری خود را با گروه تخصصی اعلام بفرمایند.
سپس طبق برنامۀ مقرر شده در جلسه پیشین به بررسی آثار رسیده در زمینۀ «بیان ارزش‌های میراث فرهنگی برای عموم» پرداخته شد. در این بخش سرکار خانم‌ها دکتر شکری، مهندس دبیری، مهندس جنتی صفت، و حاجی‌زاده به بیان و ارائۀ کار خود پرداختند. در این بخش اعضا دربارۀ آثار رسیده به بحث، گفتگو، و همفکری پرداختند. ویژگی خاص این بخش تفاوت در نوع نگرش به آثار و بررسی ارزش‌های آن بود و در پایان این بخش به‌دلیل گستردگی موضوع مقرر گردید در جلسه آتی این بحث ادامه یابد.
در پایان طبق دستور جلسه سه برنامۀ دیگر این جلسه، اطلاع راجع به یک اصلاح جزئی در مرامنامه و گفت‌وگو و همفکری راجع به نام گروه تخصصی و گزارشی از انجام کار سرمقالات زنده‌یاد دکتر شیرازی به دلیل عدم‌حضور آقایان دکتر مهدی حجت و دکتر محمدرضا رحیم‌زاده و اتمام وقت به جلسۀ آتی موکول گردید.

برگزاری دومین جلسۀ گروه تخصصی نگارش، ترجمه، پژوهش و گردآوری اطلاعات مکتوب در سال ۱۴۰۲ بیشتر بخوانید »

اظهار نظر دکتر مهدی حجت دربارۀ انتقال دست‌خط امام رضا (ع) از مسجد جامع ساوه به تهران

دکتر مهدی حجت، رئیس مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران، در پاسخ به خبرنگار که دربارۀ انتقال دست‌خط امام رضا (ع) از مسجد جامع ساوه به تهران از ایشان سؤال کردند، پاسخ دادند: «در موضوع انتقال دست‌خط امام رضا(ع) از مسجد جامع ساوه به تهران حفاظت فیزیکی از دست‌خط و نه حفاظت فرهنگی یک اثر تاریخی مدنظر بوده است.» ایشان توضیح دادند که: «تمام اجزای هویت‌بخش اثر تاریخی به یکدیگر وابسته‌اند و هویت آن را تعریف می‌کنند. دست‌خط مبارک امام رضا (ع) بیانگر آن است که ایشان از ساوه عبور کرده‌‌اند و مسجد در زمان حیات ایشان وجود داشته و امام هشتم مسجد را قابل دانسته‌‌اند و دست‌خط مبارک خود را در آن قرار داده‌اند. بنابر این هویت مسجد جامع ساوه با وجود دست‌خط امام رضا (ع) معنا می‌یابد.»

اظهار نظر دکتر مهدی حجت دربارۀ انتقال دست‌خط امام رضا (ع) از مسجد جامع ساوه به تهران بیشتر بخوانید »

امضای توافق‌نامۀ همکاری میان مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران و معاونت میراث فرهنگی

در روز دوشنبه ۱۶ مرداد ۱۴۰۲ با حضور دکتر علی دارابی، قائم‌مقام وزیر و معاون میراث فرهنگی، همراه با جمعی از مدیران و مسئولان وزارت در دفتر مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران، نخستین توافق‌نامۀ همکاری میان مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران و وزارت میراث فرهنگی برای تقویت و ارتقای حفاظت از میراث فرهنگی کشور و تحقق اهداف مشترک آموزشی و ترویجی به امضای دکتر مهدی حجت و دکتر علی دارابی رسید.

هم‌افزایی و همکاری به‌منظور تعمیق، توسعه، و ترویج حفاظت از بناها، محوطه‌ها، و بافت‌های تاریخی، موضوع این توافق‌نامه است و اهدافی همچون «توسعۀ شناخت‌ ارزش‌های ملموس و ناملموس میراث فرهنگی؛ توسعۀ کمی و کیفی دانش‌بنیان حفاظت از بناها، محوطه‌ها، و بافت‌های تاریخی؛ بسترسازی توسعۀ سواد حفاظت از میراث فرهنگی از طریق: ترویج مفاهیم، خوانش و روایتگری صحیح از رویدادها، حکمت‌ها و دانش ملی و سنتی سرزمینی، و بهره‌گیری از تجارب و توانمندی کنشگران، حرفه‌مندان و پژوهشگران در رهیافت و آینده‌پژوهی، امورفنی و حقوقی حفاظت، حمایت، مرمت و احیای بناها، محوطه‌ها، و بافت‌های تاریخی»‌ را دنبال می‌کند.

دکتر علی دارابی پیش از امضای این توافق‌نامه گفت: بهره‌گیری از توان علمی و تجربی مؤسسه ایکوموس (شورای بین‌المللی بناها و محوطه‌های تاریخی) در برنامه‌ریزی و برگزاری سمینارهای مشترک، کارگاه‌ها، نشست‌های موضوعی، بازدیدهای میدانی علمی‌ـ‌آموزشی و … از جمله اهداف معاونت میراث فرهنگی در این توافق‌نامه است.

دکتر مهدی حجت نیز بر لزوم معرفی و تبیین جایگاه میراث فرهنگی نزد افکار عمومی تأکید و ابراز امیدواری کرد که با امضای این توافق‌نامه، همکاری متقابل در بهره‌گیری از خردجمعی و توسعۀ تسهیل‌گری و حمایت دانشی و فنی از پروژه‌های حفاظت و مرمت بناها، محوطه‌ها، و بافت‌های تاریخی انجام گیرد.

مدت این توافق‌نامه سه سال است که با توافق طرفین قابل تداوم خواهد بود.

امضای توافق‌نامۀ همکاری میان مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران و معاونت میراث فرهنگی بیشتر بخوانید »

نخستین جلسۀ گروه تخصصی «فعالیت سمعی و بصری» و «رفع نیازهای نرم‌افزاری» در سال ۱۴۰۲ برگزار شد

نخستین جلسۀ گروه تخصصی «فعالیت سمعی و بصری» و «رفع نیازهای نرم‌افزاری» در سال ۱۴۰۲ طبق برنامه در روز دوشنبه ۱۶ مرداد ۱۴۰۲، ساعت ۱۶-۱۸ در محل دفتر مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران برگزار شد.
در این جلسه ابتدا دکتر مهدی حجت با طرح مقدمه‌ای دربارۀ ماهیت و اهداف گروه‌های تخصصی پیشنهاد کردند که مرامنامه و شرح وظایف گروه تخصصی تدوین شود. در ادامه توضیح دادند که این گروه تخصصی که از تلفیق گروه‌های فعالیت‌های سمعی و بصری و رفع نیازهای نرم‌افزاری پدید آمده است، به‌عنوان اتاق فکری در ایجاد انگیزه برای شعله‌ور شدن آتش عشق به میراث فرهنگی به‌واسطۀ فعالیت‌های رسانه‌ای می‌تواند عمل کند. ایشان همچنین تأکید کردند که قرار نیست در این گروه کار تولید فیلم و مدیا انجام شود بلکه قرار است به راهکارهایی برسیم که تولیدکنندگان محصولات سمعی و بصری «میراث فرهنگی» را به‌عنوان موضوع کار خود انتخاب کنند.
در ادامه جلسه حاضران به معرفی خود و دیدگاه‌های خود در خصوص گروه تخصصی پرداختند. در این گفت‌وگو دربارۀ اهمیت رسانه و تأثیر آن بر عملکرد مدیران، مخصوصاً تأثیر رسانه در جهت ثبت بافت تاریخی شیراز صحبت شد.
در ادامه پژمان مظاهری‌پور، عضو هیئت مدیرۀ ایکوموس ایران، به عملکردهایی که این گروه تخصصی می‌تواند داشته باشد، پرداخت و مقایسه‌ای بین مجموعۀ کارهای محیط زیست با میراث فرهنگی انجام داد. او تأکید کرد که مجموعۀ کار رسانه دربارۀ محیط زیست بعد از چندین سال باعث حساس شدن مردم نسبت به چالش‌های زیست‌محیطی شده اما در حوزۀ میراث فرهنگی کاری مشابه صورت نگرفته که منجر به ایجاد حساسیت مشابه در مردم بشود.
سپس دکتر چگینی در خصوص اهمیت کار رسانه و تأثیرگذاری آن صحبت کردند و جناب آقای گلشن نیز بر امر بسترسازی مناسب برای فعالیت‌های رسانه‌ای تأکید کردند.
در ادامه دکتر کلانتری فیلمی را که از تخریب بافت تاریخی تهران به مدت دوازده دقیقه تهیه شده بود به نمایش گذاشتند و پس از آن حاضران به نقد و بررسی فیلم پرداختند.
مقرر شد که جلسات بعدی گروه تخصصی به طور منظم، هر دو هفته یک‌بار، برگزار شود. جلسۀ بعدی این گروه تخصصی در تاریخ ۳۰ مرداد ۱۴۰۲، ساعت ۱۶-۱۸ در دفتر مؤسسۀ‌ فرهنگی ایکوموس ایران برگزار خواهد شد.

نخستین جلسۀ گروه تخصصی «فعالیت سمعی و بصری» و «رفع نیازهای نرم‌افزاری» در سال ۱۴۰۲ برگزار شد بیشتر بخوانید »

برگزاری نخستین جلسۀ گروه تخصصی نگارش، ترجمه، پژوهش و گردآوری اطلاعات مکتوب در سال ۱۴۰۲

نخستین جلسۀ گروه تخصصی نگارش، ترجمه، پژوهش و گردآوری اطلاعات مکتوب در سال ۱۴۰۲ طبق برنامۀ اعلام شده با شرکت ۳۱ نفر از اعضا به صورت حضوری و برخط برگزار شد.

در این جلسه در آغاز خانم دکتر طاهره شکری، رئیس گروه تخصصی، سخن خود را با ابیاتی از دیوان حافظ آغاز کردند:
چه لطف بود که ناگاه رشحۀ قلمت / حقوق خدمت ما عرضه کرد بر کرمت
به نوک خامه رقم کرده‌ای سلام مرا / که کارخانۀ دوران مباد بی رقمت
نگویم از من بی‌دل به سهو کردی یاد / که در حساب خرد نیست سهو بر قلمت
ایشان ضمن تشکر از اعضای حاضر و خیر مقدم به اعضای جدید و ابراز خرسندی از امکان برگزاری جلسات این گروه تخصصی گزارشی مشروح از اقدامات انجام شده در گروه تخصصی و همچنین اقداماتی که در چند ماه اخیر توسط هیئت مدیره برای راه‌اندازی مجدد فعالیت‌های آن انجام شده، عرضه کردند و اهداف و برنامۀ جلسۀ پیش رو را شرح دادند، و سخن خود را با بیتی از سعدی به پایان بردند:
قلم خاصیتی دارد که سر تا سینه بشکافی / دگربارش بفرمایی به فرق سر دوان آید.

در ادامه خانم‌ها مهندس زهرا شهریار و مهندس نگین جنتی‌صفت، از اعضای هیئت رئیسۀ گروه تخصصی، آخرین نسخۀ پیش‌نویس تهیه‌شده برای مرامنامۀ گروه تخصصی را برای کسب نظر اعضا، به سمع و نظر حاضران رساندند. این مرامنامه در این جلسه به تصویب رسید و مقرر شد در وبگاه قرار گیرد.

سپس از آقای دکتر مهدی حجت،‌ رئیس محترم ایکوموس ایران، که عضو این گروه تخصصی نیز هستند، خواسته شد که دیدگاه‌های خود را مطرح کنند. ایشان با تقدیر از فعالیت‌های انجام شده، در اشاره به دیدگاه‌های برخی از اعضا که در جلسه مطرح شده بود، به تشکیل حلقه‌هایی که امکان پیش‌برد انواع فعالیت‌ها بر اساس علاقۀ مشترک دارند، تأکید و مثال‌هایی مطرح کردند.

سپس آقای دکتر محمدرضا رحیم‌زاده، معاون گروه تخصصی، دربارۀ نحوۀ پیش‌برد فعالیت‌‌های اجرایی گروه تخصصی نکاتی مطرح کردند. ایشان با اشاره به اینکه اعضای گروه تخصصی بیش از ۱۸۰ نفر با تخصص‌های گوناگون هستند که توانمندی‌ها و علاقه‌های متنوعی دارند و لازم است حلقه‌های کاری متعددی بر اساس خواست و توانمندی‌های آنها تشکیل شود، موضوع کار مشترکی که در آخرین جلسات مطرح شده بود را یادآوری کردند و پیشنهاد کردند که برای جلسۀ آینده اعضا در این زمینه فعالیت کنند.

در انتها خانم مهندس معصومه حاجی‌زاده، دبیر گروه تخصصی، گزارشی مستند و مشروح دربارۀ شربتخانه در ایران ارائه دادند که همراه با یک نماهنگ و همچنین لیوان‌های سفالی طراحی‌شده بدین مناسبت بود. در این گزارش به جنبه‌های فرهنگی و بهداشتی و درمانی شربت و شربتخانه‌ها و تاریخچۀ آنها در قرون اخیر اشاره شده است. این گزارش و نیز لیوان‌های طراحی شده موردتوجه حضار قرار گرفت و تأکید شد که چنین گزارش‌هایی می‌تواند به پیشنهادهایی در زمینۀ احیای برخی سنن در حال فراموشی بینجامد.

در پایان موارد زیر به تصویب رسید:
۱) مقرر شد که جلسات گروه تخصصی از این پس یک هفته در میان در روزهای چهارشنبه ساعت ۱۶ـ۱۸ برگزار شود.
۲) مقرر شد که در جلسۀ آینده (۱۱ مرداد ۱۴۰۲) هر یک از اعضا با مطالعۀ مرامنامه روشن کند که قصد انجام چه نوع کاری برای پیشبرد اهداف این گروه تخصصی را دارد تا بر این اساس بتوان حلقه‌های کاری را تشکیل داد.
۳) هر یک از اعضا تا پنج تصویر گویا از میراث فرهنگی ایران را انتخاب کند و جمله یا جملاتی در «شرح ارزش‌های آن برای عموم مردم» یا «توجه دادن عموم مردم به ارزش‌های آن» برای آن تصویر یا تصویرها بنویسد.

برگزاری نخستین جلسۀ گروه تخصصی نگارش، ترجمه، پژوهش و گردآوری اطلاعات مکتوب در سال ۱۴۰۲ بیشتر بخوانید »

برگزاری نخستین جلسۀ عمومی گروه تخصصی نگارش، ترجمه، پژوهش، و گردآوری اطلاعات مکتوب در سال ۱۴۰۲

گروه تخصصی نگارش، ترجمه، پژوهش، و گردآوری اطلاعات مکتوب ضمن خرسندی از تصمیم بر شروع مجدد کار، به اطلاع می‌رساند که پس از برگزاری چند جلسۀ هیئت مدیرۀ گروه تخصصی به منظور برنامه‌ریزی، نخستین جلسۀ عمومی آن در سال جاری در تاریخ چهارشنبه ۲۸ تیر ۱۴۰۲، ساعت ۱۶، در دفتر مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران برگزار خواهد شد.
از همۀ اعضای محترم دعوت می‌شود با حضور در جلسه، این گروه تخصصی را در ادامۀ راه اهداف تشکیل آن همراهی نمایند.

برای اعضایی که خارج از تهران سکونت دارند، امکان شرکت در جلسه به صورت برخط در گوگل‌میت فراهم خواهد بود که نشانی آن از طریق پیامک و ایمیل ارسال خواهد شد.

نشانی دفتر مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران: تهران، خیابان امیرکبیر، خیابان علیرضا جاویدی، شماره ۱۰۷.

برگزاری نخستین جلسۀ عمومی گروه تخصصی نگارش، ترجمه، پژوهش، و گردآوری اطلاعات مکتوب در سال ۱۴۰۲ بیشتر بخوانید »

یاد یاران: گرامیداشت سالگرد درگذشت مهندس محمد مهریار و دکتر شهریار عدل

هرگز نمیرد آنکه دلش زنده شد به عشق
ثبت است بر جریدۀ عالم دوام ما

سی‌ام و سی و یکم خرداد هر سال یاد دو استاد فقید را که در طول عمر پربار خود برای شناخت و حفاظت و معرفی میراث فرهنگی ایران کوشش‌های بسیار کردند، گرامی می‌داریم: شادروانان زنده‌یاد استاد محمد مهریار (۲۳ اردیبهشت ۱۳۱۸ – ۳۰ خرداد ۱۳۸۳) و دکتر شهریار عدل (۱۴ بهمن ۱۳۲۲ – ۳۱ خرداد ۱۳۹۴).
مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران با گرامیداشت یاد این دو عضو خود که خدمات ارزنده‌ای به فرهنگ و میراث فرهنگی ایران عرضه داشتند، بدین مناسبت باری کتاب‌شناسی گزیدۀ آثار ایشان را در وبگاه منتشر می‌کند. یادشان گرامی و نام‌شان جاودان باد.

یاد یاران: گرامیداشت سالگرد درگذشت مهندس محمد مهریار و دکتر شهریار عدل بیشتر بخوانید »

کارگاه آموزشی «مروری بر ویرایش و درست‌نویسی مقالات فارسی (با تأکید بر نشریۀ اشکفت)»

کمیتۀ علمی معماری دست‌کند ایکوموس ایران ضمن دعوت از همۀ پژوهشگران حوزۀ میراث معماری دست‌کند برای ارسال مقاله به نشریۀ تخصصی این کمیته، اشکفت، کارگاهی آموزشی با عنوان «مروری بر ویرایش و درست‌نویسی مقالات فارسی (با تأکید بر نشریۀ اشکفت)» برگزار خواهد کرد.

  • زمان: یکشنبه ۲۸ خرداد ۱۴۰۲، ساعت ۱۴ تا ۱۶
  • مکان: خیابان امیرکبیر، کوچۀ علیرضا جاویدی، پلاک ۱۰۷، دفتر مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس.

حضور در کارگاه برای علاقه‌مندان رایگان ولی نیازمند ثبت نام است. علاقه‌مندان برای شرکت در کارگاه تا شنبه ۲۷ خردادساعت ۱۶ فرصت دارند از طریق ایمیل یا تلفن دبیرخانه در این کارگاه ثبت نام کنند:

کمتیۀ علمی معماری دست‌کند ایکوموس ایران (ایکتا)

کارگاه آموزشی «مروری بر ویرایش و درست‌نویسی مقالات فارسی (با تأکید بر نشریۀ اشکفت)» بیشتر بخوانید »

زمین از آن انسان نیست، انسان از آن زمین است

زمین از آن انسان نیست، انسان از آن زمین است

خطابۀ رئیس سی‌تل در سال ۱۸۵۴ م.

ترجمۀ بیژن فرهنگ دره‌شوری

 

گروه تخصصی نگارش، ترجمه، و پژوهش و گردآوری اطلاعات مکتوب
کارگروه تغییرات اقلیمی و میراث
خرداد ۱۴۰۲

مقدمه

این خطابه به وسیلۀ رئیس «سی‌تل»، از قبیلۀ «دوامیش» سرخپوستان، آمریکا در سال ۱۸۵۴ در پاسخ «فرانکلین پیرس» رئیس جمهوری وقت ایالات متحده ایراد شده است.
در آن زمان حکومت پرزیدنت» فرانکلین پیرس» در نظر داشت قبایل شمال غربی آمریکا را در محدوده‌های معین سکنی دهد. يک سال بعد رؤسای قبایل و حکومت آمریکا پیمانی را امضاء کردند که براساس آن قرار شد سرخپوستان سرزمین‌های دلخواهشان را برای سکونت انتخاب کنند و سه ماه بعد جنگ به پایان رسید. اما مهاجرین و معدنگران به سرزمین سرخپوستان هجوم بردند. جنگ دوباره آغاز شد و سه سال ادامه یافت، تا آنکه قدرت سرخپوستان غرب آمریکا در هم شکسته شد.
خطابۀ «سی تل» در واقع از محدودۀ تلخ این جنگ‌ها بسی فراتر می‌رود و شکل پیامی عام و جهانی را به خود می‌گیرد. پیشگویی‌های پیامبرانۀ او که از تار و پود فرهنگیِ طبیعی و نازک‌اندیشانۀ سرخپوستان مایه می‌گیرد، برای همۀ آنهایی که در این ربع قرن آخر قرن بیستم دربارۀ آیندۀ تمدن انسانی به تفکر نشسته‌اند، درس‌هایی ساده و در عین حال بغرنج در بر دارد.
«سی تل» می‌گوید که در شهر سفیدپوستان نمی‌توان صدای شکفتن برگ‌ها را در بهار شنید. آنگاه در حالی که به دانش و درایت خود ایمانی راسخ دارد، با طنزی گزنده می‌افزاید «شاید من يک سرخپوست وحشیم و نمی‌فهمم.» او در واقع این فروتنی آلوده به انواع سرزنش و تمسخر را چون پتک بر سر آنهایی می‌کوبد که در چنگ آسمانخراش‌ها گرفتار آمده‌اند، فریاد تنهایی مرغ شب را نمی‌شنوند، به صدای شبانۀ غوک‌ها در آبگیر گوش نمی‌دهند و طعم باد را که با عطر چمنزار شیرین شده، نمی‌چشند. او با «نافهمی» خود این حقیقت عریان را بیان می‌کند که در طبیعت همه چیز به هم پیوسته است یعنی چیزی که انسان دانشمند همه‌چیزدان شهرنشین، آن را به فراموشی سپرده است. «سی تل» با خشم می‌گوید «حرص آنها زمین را نابود می‌کند و پشت سرشان تنها کویری برجای خواهد ماند» و این جمله چقدر نزدیک است با این سؤال نگرانی‌آور «باری کامنر» اکولوژیست معروف معاصر که می‌پرسد «چگونه زمینی را برای فرزندان خود به ارث خواهیم گذاشت؟»
شکار و طبیعت
پ ن: ترجمۀ‌ فارسی این خطابه در شمارۀ ۲۰۱ مجلۀ شکار و طبیعت (آبان ۱۳۵۵)، ص ۲-۳ و ۵۸-۵۹ به چاپ رسیده است و اینک به مناسبت سال «تحولات میراثی» با اجازۀ مترجم محترم، جناب آقای بیژن فرهنگ دره‌شوری، عضو پیوستۀ‌ ایکوموس ایران، کسی که به طبیعت ایران عشق می‌ورزد و عمر گران‌مایه و پربار خود را تاکنون وقف شناسایی و حفاظت و معرفی آن و نیز دانش ارزشمند زندگی ایل‌های عشایر ایران کرده است، در وبگاه مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران منتشر می‌شود.

رئیس بزرگ در واشینگتن پیام فرستاده که می‌خواهد سرزمین ما را بخرد.
رئیس بزرگ همچنین پیام فرستاده که دوست ماست و خوشی ما را می‌خواهد. این از مهربانی اوست، اما ما می‌دانیم که او چندان احتیاجی به دوستی ما ندارد!
ما به پیشنهاد شما توجه می‌کنیم، چرا که می‌دانیم در صورتی که زمین‌هایمان را نفروشیم، مردمان سفید با تفنگ‌هایشان خواهند آمد و سرزمین‌هایمان را خواهند گرفت.
رئیس «سی تل» چه می‌گوید؟
رئیس بزرگ در واشینگتن می‌تواند به ما اعتماد داشته باشد، آنچنانکه برادران سفید ما به بازگشت فصل‌ها ایمان دارند.
سخنان من همچون ستارگانند. آنها غروب نخواهند کرد.
شما چگونه می توانید آسمان را بخرید و بفروشید؟ یا گرمای زمین را؟ این برای ما عجیب است. هرگز طراوت هوا یا درخشش آب از آن ما نبوده، شما چگونه می‌توانید آن را از ما بخرید؟
هر گوشه ای از این سرزمین برای مردم من مقدس است. هر برگ سوزنی درختان کاج، هر ساحل شنی، هر تیرگی نامشخص در جنگل انبوه، هر زمزمۀ پرواز حشرات در خاطره و زندگی مردم من مقدس است.
شیره‌ای که درون درختان جاری است خاطرۀ مردمان سرخ را حمل می‌کند.
مردمان سفید زادگاهشان را فراموش کرده‌اند، زمانی که در زیر ستارگان راه می‌روند.
ما جزئی از زمینیم و زمین بخشی از ما است. گل‌های عطرآگین خواهران ما هستند، گوزن‌ها، اسب‌ها، و عقاب بزرگ، اینان برادران ما هستند. صخره‌های سنگین، شیرۀ جانبخش چمن زارها، گرمای بدن کره‌اسبان، و انسان همه از يک خانواده‌اند.
پس زمانی که رئیس بزرگ در واشینگتن پیام می‌فرستد که می‌خواهد سرزمین ما را بخرد، از ما انتظار زیادی دارد.
رئیس بزرگ گفته است، ما را در محدوده‌ای نگه خواهد داشت و ما با هم آسوده خواهیم زیست. او پدر ما خواهد بود و ما فرزندانش، پس ما به پیشنهاد خرید زمینمان توجه خواهیم کرد.
اما این آسان نیست، چراکه این سرزمین برای ما مقدس است.
آب درخشانی که در جویبارها و رودها جاری است، تنها آب نیست که خون پدران ماست.
اگر این سرزمین را به شما فروختیم، باید به‌یاد داشته باشید که آن مقدس است، شما باید به فرزندانتان بیاموزید که آن مقدس است. هر انعکاس ظریف نور در آب پاک دریاچه از ماجراها و خاطرات زندگی مردم من سخن می‌گوید. زمزمۀ آب، صدای پدران من است. رودخانه‌ها برادران ما هستند. آنها تشنگی ما را فرو می‌نشانند، قایق‌هایمان را حمل نموده و فرزندانمان را تغذیه می‌کنند.
اگر این سرزمین را به شما فروختیم، باید به‌یاد داشته باشید و به فرزندانتان بیاموزید که رودها برادران ما و شما هستند و شما باید از این پس با رودخانه‌ها چنان مهربان باشید که با هر برادری.
مردمان سرخ همیشه قبل از هجوم و پیشروی سفیدها عقب می‌نشستند، همچنان‌که تیرگی کوهستان در برابر خورشید صبحگاه.
اما خاکستر اجداد ما برایمان مقدس است و مزارشان زمینی متبرک؛ و چنین است این تپه‌ها و این درختان. این قسمت از جهان برای ما تقدیس شده است.
ما می دانیم که مرد سفید راه زندگی ما را نمی‌فهمند. هر سرزمینی برایش همان است که زمینی دیگر، چراکه او غریبه‌ای است که در شب وارد شده و از زمین هرچه را می‌خواهد، می‌گیرد. زمین برادرش نیست، که دشمن اوست. زمانی که سرزمینی را به‌دست آورد، در آن جای می‌گیرد. مزار پدرانش را پشت سر گذاشته و پروایی ندارد. او زمین را از فرزندانش ربوده و پروا ندارد. مزار پدران و زادگاه فرزندانش را از یاد برده.
او به زمین که مادر اوست لطمه می‌زند و با برادرش که آسمان است همچون شیئی تاراج شده یا خریده شده رفتار می‌کند. حرص آنها زمین را نابود خواهد کرد و پشت سرشان تنها يک کوير خواهد ماند.
راه ما از راه شما جداست. مناظر شهرهای شما چشم مردمان سرخ را می‌آزارد.
من نمی‌دانم شاید به خاطر آن باشد که سرخپوست وحشی است و نمی‌فهمد.
آنجا، شهر مردمان سفید، مکان آرامی نیست، جایی نیست که بتوان صدای شکفتن برگ‌ها را در بهار و یا صدای بال حشرات را شنید. اما شاید من يک سرخپوست وحشی‌ام و نمی‌فهمم.
آنجا تنها هیاهو و سر و صدا است که گوش را می‌آزارد. آنجا شیرینی زندگی در چیست؟ در حالی که نتوان فریاد تنهایی مرغ شب را شنید یا نتوان صدای شبانۀ غوک‌ها را در آبگیر گوش داد. من يک سرخپوستم و نمی‌فهمم.
اما مردم سرخ، صدای وزش نسیمی را که از فراز دریاچه می‌گذرد و بوی باد را که با باران وسط روز پاک شده یا با عطر کاج آغشته است، ترجیح می‌دهند.
هوا برای ما باارزش است. چراکه همه در آن سهیم‌اند. شکار، درختان، و انسان همه یکسان از همین هوا فرو می‌دهند.
مردمان سفید گویی هوایی را که فرو می‌دهند، احساس نمی‌کنند و مانند بیماری که در روزهای طولانی می‌میرد، از تعفن آزرده نیستند.
اما اگر سرزمینمان را به شما فروختیم به‌یاد داشته باشید که هوا برای ما با ارزش است. چون هوا روح زندگی را به تمام موجودات می‌رساند، باد که نخستین نفس را به پدربزرگ ما رسانده آخرین آه او را هم گرفته. باد همچنین باید به فرزندان ما روح زندگی را بدمد.
اگر سرزمینمان را به شما فروختیم، آن را آن‌چنان محترم بدارید که سفیدها هم بتوانند در آنجا طعم باد را که با عطر چمنزار شیرین شده بچشند.
پس ما به خواست شما برای خرید زمینمان توجه خواهیم داشت. اگر آن را پذیرفتيم من يک شرط دارم. مردمان سفید باید شکارهایش را همچون برادران خود بدانند.
من يک وحشی هستم و راه دیگری نمی دانم.
من جسد هزاران بوفالوی پوسیده را در دشت‌ها دیده‌ام که مردان شما از قطارهای گذران آنها را هدف قرار داده‌اند. من يک وحشی هستم و نمی‌فهمم اسب آهنین شما چرا باید از بوفالوها که زندگی ما را تأمین می‌کنند، ارزش بیشتری داشته باشد؟
انسان بدون حیوان چیست؟ اگر همۀ حیوانات بمیرند، انسان از رنج يک تنهایی عظیم خواهد مرد. چون آنچه بر جانوران می گذرد،
به زودی بر انسان خواهد گذشت.
همه چیز به هم پیوسته است.
به فرزندانتان بگویید که زمین زیر پایشان، خاکستر اجداد ماست. پس آن‌ها به زمین احترام خواهند گذاشت.
به فرزندانتان بگویید زمین از زندگی تبار ما سرشار است. به فرزندانتان بیاموزید آنچه را که ما به فرزندانمان آموخته‌ایم ـ که زمین مادر ماست. آنچه بر زمین بگذرد بر فرزندان زمین هم خواهد گذشت. هر بی احترامی به زمین، بی احترامی به خود است.
این است آنچه ما می دانیم.
زمین از آن ما نیست. انسان از آن زمین است.
این است آنچه ما می‌دانیم.
همه چیز به‌هم‌پیوسته است، مانند خون که يک خانواده را به هم می‌پیوندد.
آنچه بر زمین می‌گذرد، بر فرزندان زمین هم خواهد گذشت. انسان بافت حیات را نمی‌سازد، بلکه خود رشته‌ای از آن است. هر آسیبی به بافت حیات، آسیبی است به خود انسان.
ما به پیشنهاد شما توجه می‌کنیم ما به محدوده‌ای که می‌گویید می‌رویم: جدا و تنها و در صلح زندگی خواهیم کرد. اما روزها را چگونه خواهیم گذراند؟
فرزندان ما پدرانشان را دیده‌اند که در جنگ‌ها به زانو در آمده‌اند. جنگاوران ما شرمگین‌اند و بعد از شکست، روزها را به بیهودگی می‌گذرانند و تنشان را با خوراک شيرين و مشروب قوی فاسد می‌کنند.
ما روزها را کجا خواهیم گذراند؟ هر چند روزهای زیادی نمانده، چند ساعت دیگر، چند زمستان دیگر.
از فرزندان قبایل بزرگ که روزگاری در این سرزمین می‌زیستند و از گروه سوارکاران که در جنگل‌ها می‌تاختند، دیگر کسی نخواهد ماند تا بر مزار مردمانی سوگواری کند که زمانی آنچنان قدرتمند و امیدوار بودند که اکنون شما.
چرا در ماتم نابودی قبیله‌ام بنشینم؟ قبیله‌ها را انسان‌ها می‌سازند نه چیز دیگر. مردمان درگذرند همچون موج دریا. حتى مردمان سفید که خدایشان چون دوست با آنها همگام بوده و گفتگو می‌کند از چنین سرنوشتی گریز ندارند.
شاید در آینده برادران هم شدیم، خواهیم دید.
اینست آنچه ما می‌دانیم.
روزی پی خواهید برد که خدای ما و شما یکی است. شاید تصور می‌کنید که صاحب آن خدا هستید، همان‌گونه که آرزوی تصاحب زمین ما را دارید. اما نمی‌توانید: خدا خدای انسان‌ها است و مهربانی او برای همه یکسان است. این زمین برای او با‌ارزش است و هر ستمی به زمین، اهانت بزرگی است به آفریدۀ خداوند.
مردمان سفید هم روزی خواهند رفت، شاید زودتر از قبایل دیگر.
به آلودن بستر خود ادامه دهید، یک شب در این آلودگی خفه خواهید شد. شما در نابود کردن طبیعت درخشان خواهید بود.
در آتش قدرت خدایی که حکومت بر این سرزمین و سرخپوستان را به شما داد هلاک خواهید شد.
سرنوشت شما شگفت‌انگیز است و نمی‌دانم آن زمان که بوفالوها را قتل عام کردید، آن زمان که اسب‌های وحشی را رام کردید، زمانی که تپه‌ها را با سیم‌کشی زشت و گوشه‌های دورافتادۀ جنگل را با بوی بدن مردمان سنگین کردید، آن وقت:
بیشه‌زار کجاست؟ بر باد رفت. عقاب کو؟ رفته.
پس چه مانده که با کره اسب‌های چابک و با شکار وداع کند؟
پایان زندگی و آغاز جان کندن.
ما شاید بفهمیم، زمانی که رؤیای مرد سفید را بدانیم. مرد سفید در شب‌های طولانی زمستان به فرزندانش نوید چه آینده‌ای را می‌دهد؟ چه تصوری در ذهن او روشن می‌شود که برای فردایش آرزو کند؟
رؤیای مرد سفید از ما پوشیده است، چون وحشی هستیم. پس ما راه خودمان را می‌رویم!
ما به پیشنهاد شما توجه می‌کنیم، اگر آن را پذیرفتیم، منطقه‌ای را که گفته‌اید به ما بدهید، آن جا دور از آنچه در تصور ماست زندگی خواهیم کرد.
زمانی که آخرین مرد سرخ از زمین ناپدید شد و خاطره‌اش همچون سایۀ ابری از دشت‌ها گذشت، این ساحل و این جنگل همچنان روح مردم مرا نگه خواهد داشت. چون آن‌ها این سرزمین را دوست داشته‌اند، به‌سان نوزادی که آغوش مادرش را.
اگر این سرزمین را به شما فروختیم، آن را دوست داشته باشید، آن‌چنانکه ما دوستش داریم. آن را محافظت کنید، آن‌چنانکه ما محافظتش کردیم. آن را بدین سان که از ما می‌گیرید به خاطر بسپارید و با تمام نیروی خود و با تمام امکانات خود و با تمام قلب خود آن را برای فرزندان خود نگهدارید، دوستش بدارید، آن‌چنانکه خدا همۀ ما را دوست دارد.
این است آنچه ما می‌دانیم:
که خدای ما و خدای شما یکی است.
این زمین برای خدا عزیز است.
مردمان سفید از سرنوشت انسان جدا نیستند.
شاید در آینده برادران یکدیگر باشیم. خواهیم دید.

«پایان»

عکس رئیس سی‌تل، سال ۱۸۶۴ م.

زمین از آن انسان نیست، انسان از آن زمین است بیشتر بخوانید »

دکتر مهدی حجت، رئیس مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران: تحقیق در ارزش‌های آثار پیشینیان مقدم بر هر اقدامی در زمینۀ میراث فرهنگی است

به گزارش خبرنگار مهر، متن کامل لایحۀ برنامۀ هفتم توسعه برای سال‌های ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۶ در حالی منتشر شد که در بخش‌ها و ماده‌های مختلف این برنامه به موضوعات مرتبط با گردشگری و صنایع دستی پرداخته شده است.
اما مهم‌ترین فصل برنامۀ هفتم توسعه که با مأموریت‌های اصلی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی در ارتباط است، فصل شانزدهم برنامۀ هفتم است که در این فصل به صنعت گردشگری و صنایع‌دستی پرداخته شده است. اما آنچه که بدان کمتر توجه شده، موضوع میراث فرهنگی است. عنوانی که در نام وزارت متولی نیز مهم‌ترین جایگاه را دارد.
در حال حاضر کمرنگ بودن حوزۀ میراث فرهنگی در برنامۀ هفتم توسعه، مورد انتقاد بسیاری از کارشناسان قرار گرفته است. با مهدی حجت، قائم مقام سابق سازمان میراث فرهنگی وقت، در این باره گفتگو کرده‌ایم.
حجت دربارۀ جایگاه میراث فرهنگی در برنامۀ هفتم توسعه در گفت‌وگو با خبرنگار مهر بیان کرد: هر برنامۀ توسعه‌ای از جمله برنامۀ هفتم توسعه کشور در مردم این توقع را ایجاد می‌کند که ریل گذاری جدیدی برای بهبود شرایط به وجود آید. عموماً برنامه‌های توسعه برای آینده این امیدواری را به وجود می‌آورند که مشکلات گذشته برطرف شود و امکانات شکوفایی برای آینده فراهم آید.
وی ادامه داد: برنامۀ هفتم ما هم برای شکوفایی بیشتر ملت ایران تهیه شده است. اگر حتی بخواهیم برای پنج سال آیندۀ یک فرد هم برنامه‌ریزی کنیم به‌طور طبیعی ابتدا بررسی می‌کنیم که آن فرد چه توانایی‌ها، نقاط ضعف و قوت و حساسیت‌هایی دارد و کجا در برابر چه وقایعی چه واکنش‌هایی داشته است.
هر اندازه شناسایی ما نسبت به آن فرد عمیق‌تر باشد، برنامه‌ریزی ما برای آیندۀ او صحیح‌تر و مؤثرتر خواهد بود. وقتی می‌خواهیم برنامه‌ای برای توسعۀ کشوری بنویسیم طبیعتاً باید بدانیم این مردم و کشور دارای چه خصوصیاتی بوده و هستند. آیا برای تنظیم برنامۀ هفتم چنین مطالعه‌ای صورت گرفته که ابتدا بدانیم ما چه کسی و دارای چه خصوصیاتی هستیم تا برنامۀ حرکت به سمت آیندۀ ما قابل تنظیم باشد؟
هویت ما به نوع انعکاس‌ها و رفتارهایی که در طول زندگی خود بروز داده‌اند برمی گردد.
قائم مقام سابق سازمان میراث فرهنگی وقت گفت: در تمام طول ده هزار سال تاریخ گذشته وقایع طبیعی، اقتصادی، سیاسی و اجتماعی مختلفی روی داده است. ملت ما در مقابل این وقایع چه انعکاس ویژه ای از خود نشان داده است؟
در حقیقت کیستی ما یا هویت ما به همین نوع انعکاس‌ها و رفتارهایی که در طول زندگی خود بروز داده‌اند برمی گردد. همانطور که در مورد یک فرد صادق است در مورد جامعه نیز شناسایی کنش‌های گذشته او نشان چگونگی شخصیت و مبّین هویت اوست.
سوال اینجاست که برنامۀ هفتم چقدر به این موضوع توجه و برای شناسایی آن سرمایه‌گذاری می‌کند؟ طبیعتاً توقع این است که حداقل در هر برنامه ترتیبی اتخاذ شود که دستگاه‌های ذی‌ربط توان پاسخ گفتن به این شناسایی ضروری را پیدا کنند.
حجت افزود: در کشور ما مسئول مستقیم تهیۀ شناسنامۀ فرهنگی و هویتی ملت وزارت میراث فرهنگی است. اما ملاحظۀ برنامۀ اعلام‌شده برای این وزارتخانه متأسفانه عاری از هرگونه کمک و حمایت در این جهت است. تحقیق و مداقه در میراث فرهنگی یک ملت تقویت‌کننده ریشه‌ها و تبیین‌کنندۀ کیستی تاریخی او است تا با شناسایی آن مسیر مناسب برای حرکت آتی او فراهم شود.
این کارشناس میراث فرهنگی بیان کرد: قرآن کریم از انسان‌ها می‌خواهد در زمین سیر کنند تا قلب‌هایی برای تعقل پیدا کنند و گوش‌هایی برای شنیدن حقیقت بیابند. آیا وقتی برنامۀ هفتم عمدۀ توجه خود را معطوف به گردشگری می‌کند از این سفرها امکان تعقل و باز شدن گوش‌ها برای شنیدن حقیقت فراهم می‌شود؟
طبیعتاً برای بالابردن بازدهی فرهنگی گردشگری در کشور نیاز به تحقیق و مطالعۀ ارزش‌های بسیار وسیع و گسترده در آثار به‌جامانده از گذشته است تا با ارائۀ آن به گردشگران زمینه‌های تحقق دستور قرآنی فراهم آید. رهبر گرانقدر ما اخیراً فرمودند کسانی که اهل تولیدات فرهنگی هستند باید به نسبت افراد دیگر بیشتر تاریخ و ادبیات بخوانند.
منظور از این رهنمود چیست؟ قطعاً همۀ فعالان فرهنگی اعم از افراد یا گروه‌ها یا نهادها باید در امر خطیر شناسایی خود تاریخی تلاش کنند وگرنه هر روز می‌توان با تکیه به دانش فردی یا مقطعی راهی را برای آینده پیشنهاد کرد و ناظر نتایج مرخم و ناکارآمد آن هم بود.
وی افزود: در برنامۀ هفتم توسعه امکانی را فراهم نکردیم که خصوصیات ملت ایران در این سرزمین را به دقت شناسایی کنیم و از آنها اسنادی بسازیم که پشتوانۀ صحت و دقت برنامه‌های توسعۀ کشور باشد. ما نسبت به آنچه در گذشته است به اندازۀ حافظۀ مدیریتی شخصی خودمان اکتفا می‌کنیم و از دریای عظیمی از اطلاعات و تجربیاتی که می‌تواند جلوی تکرار و یا عمل اشتباه ما را بگیرد بهره نمی‌بریم.
وقتی به طول تاریخ نگاه می‌کنیم و چگونگی تعاملاتی را که ایرانی‌ها با محیط اطراف خود در شرایط گوناگون داشته‌اند بررسی می‌کنیم متوجه می‌شویم ایرانی کیست و با چه کسی طرف هستیم و باید او را چطور به سمت آینده هدایت کرد.
درست است که گردشگری موجب ایجاد شغل و گردش مالی در جامعه می‌شود اما باید دید محصول این امر چه نسبتی با ارزش‌های فرهنگی و اعتقادی جامعه برقرار می‌کند.
حجت گفت: متأسفانه برنامه‌ای که الان با آن روبرو هستیم به حوزۀ میراث فرهنگی نگاهی کاسب‌کارانه دارد. مواد متعددی راجع به گردشگری و صنایع دستی نگاشته شده ولی باید توجه داشت که صِرف تقویت کمّی گردشگری، کیفیت مورد انتظار یک جامعه فرهنگی را تضمین نمی‌کند.
آیا آنچه که امروز در این زمینه در ایران می‌گذرد به جز تفریح و گذراندن اوقات فراغت آوردۀ فرهنگی دیگری دارد؟ و آنچه در جامعۀ اسلامی و انقلابی ما می‌گذرد توقع قرآن مجید از سیر در زمین و نگاه به آثار گذشتگان را برآورده می‌سازد؟
وی ادامه داد: در مورد صنایع دستی هم باید گفت فهم اینکه انسان در تعامل با محیط اطراف خود چگونه رفتار می‌کند و با استفاده از این امکانات چگونه موجب رفع مشکلات و تسهیل زندگی خود می‌شود بسیار مهم است. صنایع دستی ایران به عنوان سرآمد صنایع دستی جهان مشحون از داده‌ها و راهکارهای بهره‌برداری بهینه از ظرفیت‌های محیطی است.
اما همۀ ارزش‌های آن وقتی به دامن جامعه سرازیر می‌شود که با نگاهی محققانه به این نسبت توجه شود و دانش نهفته در آن استخراج و برای حفاظت و تقویت آن صنعت و انتقال آن به حال و آینده از آن بهره‌برداری شود. بنابراین تحقیق در ارزش‌های آثار پیشینیان مقدم بر هر اقدامی در زمینۀ میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی است و این امری است که در برنامۀ پیشنهادی هفتم کشور مغفول مانده است.

مأخذ خبر: mehrnews.com/x32hdr

دکتر مهدی حجت، رئیس مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران: تحقیق در ارزش‌های آثار پیشینیان مقدم بر هر اقدامی در زمینۀ میراث فرهنگی است بیشتر بخوانید »

پیمایش به بالا