رویدادها و اخبار
چهل و نهمین جلسۀ گروه تخصصی کودکان و میراث برگزار شد
چهل و نهمین جلسۀ گروه تخصصی کودکان و میراث در روز شنبه ۲۹ آذر ۱۴۰۴، ساعت ۸:۳۰ ـ ۱۰:۳۰ بهصورت حضوری و برخط در دفتر مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران برگزار شد. نشست با خوشآمدگویی دکتر مهدی حجت و مرور روند پیشرفت فعالیتها و بررسی میزان مشارکت اعضا در ارائۀ نظرات پیرامون آدابنامه آغاز شد. مقرر شد نظرات موجود جمعبندی و اعمال شود. در ادامه بحثی دربارهی ضرورت داشتن یک مقدمهی مشترک برای معرفی آثار میراث فرهنگی به کودکان شکل گرفت. تأکید شد که این مقدمه نباید ماهیت آموزشی یا توضیحیِ رسمی داشته باشد، بلکه لازم است با زبانی کودکانه، تصویری و قصهمحور طراحی شود تا حس کنجکاوی و تعلق را در مخاطب برانگیزد. همچنین یادآوری شد که مخاطبان برنامه، کودکانی از سراسر ایراناند و یکی از عوامل مهم در ایجاد انگیزه برای آنان، احساس دیدهشدن و تعلق به روایتهاست.
بخش پایانی جلسه به ارائه و بررسی روایتی که مهندس هانیه دبیری برای «جام ارجان» تهیه کرده بودند اختصاص داشت. این ویدیوی ۴ دقیقهای تلاش داشت با زبانی داستانی، تصویری، و کودکانه، مخاطب کودک را به دورهای بسیار کهن از تاریخ ایران ببرد. تأکید شد که هدف این روایت، نه آموزش دقیق تاریخ باستان یا ارائۀ اطلاعات دانشگاهی، بلکه ایجاد ارتباط عاطفی کودک با مردمانی است که هزاران سال پیش در این سرزمین زندگی کردهاند و از طریق آثارشان با ما سخن میگویند.
در جمعبندی این بخش، تأکید شد که روایت جام ارجان، با وجود نیاز به اصلاحات جزئی، نمونهای برای آغاز مسیر روایتپردازی میراث فرهنگی به زبان کودک است؛ روایتی که هدف اصلی آن، برانگیختن حس تعلق، احترام به گذشته، و علاقهمندی به حفاظت از میراث فرهنگی ایران است.
جلسۀ بعدی گروه کودک در روز ۲۰ دی از ساعت ۸:۳۰ تا ۱۰:۳۰ برگزار خواهد شد.
چهل و نهمین جلسۀ گروه تخصصی متن برگزار شد
چهل و نهمین جلسۀ گروه تخصصی متن در روز چهارشنبه، ۲۶ آذر ۱۴۰۴، ساعت ۱۵ـ۱۷ بهصورت حضوری و برخط برگزار شد. نشست با سخنان خوشامدگویانۀ دکتر طاهره شکری به اعضای گروه و اعلام دستور جلسه آغاز گردید.
در ادامه، آقای دکتر محمدرضا عسکرانی به موضوع بررسی باستانگرایی در دورۀ قاجار و پیامدهای آن برای هویت ملی و گفتمانهای مدرن در ایران پرداختند. بحث به موضوعاتی مانند کنشهای فکری، کتابهای درسی، و ارزیابی جایگاه ایران باستان در پروژههای ملیگرا و مدرنسازی اشاره داشت.
ایشان بیان داشتند: جریان باستانگرایی در دورۀ قاجاریه، نه یک تقلید صرف از غرب، بلکه واکنشی بومی به بحرانهای چندوجهی نظیر شکستهای نظامی، نفوذ استعمار، و فروپاشی مشروعیت سنتی بود. این گرایش با تمرکز بر شکوه ایران باستان، تلاشی برای بازتعریف «ایرانی بودن» در مواجهه با تلاطمهای مدرنیته محسوب میشد. دورۀ قاجاریه با بازنماییهای باستانی در تهران و استفاده از نمادها و تندیسهای باستانی مشروعیتبخشی سلطنت را آغاز کرد. سپس پیامدهای این دوره از منظر تاریخی و نقش دیپلماسی بررسی شد. از منظر تاریخی، این دوره بهعنوان نقطه عطفی در مواجهه با مدرنیتۀ اروپایی و ضعف داخلی ایران مطرح است: ضعف اقتصادی و سیاسی، جنگها و جدا شدن بخشهایی از خاک، و فشارهای استعماری همسایگان. در این شرایط، گرایش به نمادها و داستانهای باستانی برای بازسازی هویت ملی و مشروعیتبخشی به پادشاهی مطرح گردید. پیامد دیگر این دوره، نقش دیپلماسی و حضور سفرای اروپایی و آشنایی متقابل با تمدنها و واژههای غربی در شکلگیری گفتمانهای مدرن بود. در ادامه به محرک ها و عوامل شکل گیری باستان گرایی پرداخته شد:
• بحرانهای سیاسی: شکست در جنگهای ایران و روس و تضعیف اقتدار مرکزی، نخبگان را به سمت بازخوانی عظمت گذشته سوق داد.
• تأثیرات علمی و فرهنگی: آشنایی با تاریخنگاری علمی اروپا، ناسیونالیسم غربی و فعالیتهای ایرانشناسانی که ایران را مهد تمدن معرفی میکردند، در شکلگیری این حافظۀ تاریخی جدید نقش داشت. در این دوره کتابهای تاریخ سلاطین ساسانی و ترجمههای مرتبط با تاریخ ایران؛ انتشار کتابهای تاریخی برای مدارس و استفاده از این منابع برای تقویت هویت ملی؛ گفتمانهای مربوط به «ملت»، «قانون»، و «حقوق» از خارج وارد و در مسیر گفتمانی داخلی بازتفسیر شد. این جریان با چالشهایی همچون مخالفت روحانیت (بهدلیل تهدید هویت اسلامی) و هشدار روشنفکرانی نظیر دهخدا نسبت به افراط در گذشتهگرایی روبهرو بود. با این حال، باستانگرایی توانست از طریق نهادهایی مانند دارالفنون و بعدها با تلاشهای محمدعلی فروغی، به گفتمانی تأثیرگذار در نوسازی هویتی ایران تبدیل شود.
• اکتشافات باستانشناسی: یافتههای باستانشناسان غربی نظیر دیولافوا و دمرگان، بستری برای نگارش آثاری فراهم کرد که بر قانونمداری و خردگرایی باستان تأکید داشتند..
در پایان به این نکته اشاره گردید که در اندیشۀ سنتی، شاه دارای «فرۀ ایزدی» و مشروعیت او فراتر از ارادۀ مردم بود. ترور ناصرالدینشاه، این بنیان قدسی را فروریخت و نشان داد شاهی که باید نماد نظم کیهانی باشد، آسیبپذیر است. پس از این واقعه، باستانگرایی که زمانی در خدمت مشروعیت سلطنت بود، به ابزاری در دست مشروطهخواهان برای نقد استبداد و ترویج مفاهیمی چون «قانون» و «ملت» بدل گشت.
جلسۀ آتی این گروه تخصصی در روز چهارشنبه ۱۰ دی ۱۴۰۴ در دفتر ایکوموس ایران برگزار خواهد شد.
نشست نمایش و نقد فیلمهای میراث فرهنگی (۱۴)
مستند «جندیشاپور»
تهیهکننده کارگردان: پژمان مظاهریپور
فیلمبردار: بهروز سلیمانی
گویندۀ متن: میلاد فتوحی
صدا: مریم حقپناه
- زمان:دوشنبه ۸ دی، ساعت ۱۵ ـ ۱۷
- مکان: خیابان امیرکبیر، خیابان جاویدی، شمارۀ ۱۰۷، دفتر مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران
- ورود برای کلیۀ علاقهمندان آزاد است.
پیام تسلیت بهمناسبت درگذشت استاد جواد صفینژاد
مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران، درگذشت استاد جواد صفینژاد، پژوهشگر باسابقه و نامآشنای میراث فرهنگی ایران را به جامعۀ علمی کشور، دوستداران فرهنگ و میراث فرهنگی ایران، و خانوادۀ محترم ایشان تسلیت میگوید.
استاد صفینژاد در سال ۱۳۰۸ در شهر ری متولد شد. وی در سال ۱۳۳۶ درجۀ لیسانس تاریخ و جغرافیا و در سال ۱۳۴۰ درجۀ کارشناسی ارشد علوم اجتماعی را از دانشگاه تهران دریافت کرد و سالها بهعنوان استاد در دانشکدۀ علوم اجتماعی دانشگاه تهران به تدریس و پژوهش پرداخت.
پژوهشهای گسترده و پربار او در طول دههها فعالیت علمی، طیفی وسیع از حوزههای مرتبط با میراث فرهنگی، جغرافیای انسانی، نظامهای سنتی معیشت و آب، و تاریخ اجتماعی ایران را دربر میگیرد. بخشی از آثار ارزشمند او ـ که بهصورت مستقل یا با همکاری دیگر پژوهشگران منتشر شدهاند ـ عبارتاند از:
بنه (نظامهای زراعتی سنتی در ایران)؛ کاریز در ایران و شیوههای سنتی بهرهگیری از آن؛ نظامهای بهرهگیری از آب با تکیه بر قنات در جزیرۀ کیش؛ ۹۰ روز با مقنیان؛ مدیریت منابع آب: مسائل، تهدیدها، فرصتها؛ لرهای ایران (لر بزرگ، لر کوچک)؛ اماکن تاریخی ری؛ جامعهشناسی ایلات و عشایر ایران؛ اصول علم جغرافیا: جغرافیای محمد صفیخان؛ کتاب جهاننما: جغرافیای ایران و جهان؛ دومین اطلس جغرافیایی دورۀ قاجار؛ کوششی در آموزش خط سیاق به انضمام کتابهای درسی تعلیم سیاق؛ مبانی جغرافیای انسانی؛ نظام آبیاری سنتی در نائین؛ وصف خلیجفارس در نقشههای تاریخی؛ سفرهای سلیمان سیرافی از خلیجفارس تا چین؛ خلیجفارس در نقشههای کهن؛ پهنۀ جهان (تلخیص و بازنویسی حدودالعالم من المشرق الی المغرب)؛ کهنشهرها (تلخیص و بازنویسی مسالکالممالک)؛ واژهنامۀ قنات؛ تحلیل و تفسیر مجموعۀ اسناد روستایی و عشایری ایران؛ کشاورزی سنتی بر اساس اسناد جنوب تهران؛ نظامهای آبیاری سنتی در ایران؛ و طالبآباد (نمونهای جامع از بررسی یک ده).
استاد صفینژاد را بهدرستی «پدر مطالعات قنات در ایران» خواندهاند. یاد و نام او در حافظۀ علمی و فرهنگی این سرزمین ماندگار خواهد ماند.
چهل و هشتمین جلسۀ گروه تخصصی کودکان و میراث برگزار شد
چهل و هشتمین جلسۀ گروه تخصصی کودکان و میراث در روز شنبه ۱۵ آذر ۱۴۰۴، ساعت ۸:۳۰ ـ ۱۰:۳۰ بهصورت حضوری و برخط در دفتر مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران برگزار شد. نشست با خوشآمدگویی دکتر مهدی حجت، رئیس ایکوموس ایران، و بررسی روند تدوین آدابنامه، شیوۀ مواجهه با مخاطب کودک، و برنامهریزی برای تولید و انتشار محتوای مرتبط با میراث فرهنگی در سامانۀ شاد برگزار شد.
در ابتدای جلسه وضعیت دریافت نظرات اعضا دربارۀ آدابنامه بررسی شد و مقرر گردید تدوین آدابنامه بدون توقف و مطابق برنامه ادامه یابد. در ادامه، بر لزوم حضور هدفمند، مستمر و برنامهریزیشده در سامانه شاد تأکید و عنوان گردید انتشار محتوای شتابزده و بدون پشتوانه میتواند به کاهش اثرگذاری و خدشهدار شدن اعتبار مجموعه منجر شود. رعایت اصول حقوقی و اخلاقی، دقت در صحت اطلاعات، پرهیز از نقض کپیرایت و ارزیابی کیفی آثار پیش از استفاده، از محورهای مهم جلسه بود.
در بخش محتوایی، تولید محتوای ساده، کوتاه، جذاب و متناسب با زبان کودک با بهرهگیری از تصویر، ویدیوهای کوتاه، روایت، داستان و شعر مورد تأکید قرار گرفت. تمرکز بر مفاهیم ملموس معماری و میراث فرهنگی و استفاده از پرسش برای جلب مشارکت ذهنی کودک از رویکردهای پیشنهادی بود. اعضا بر این امر که پرسشها باید ساده، کوتاه، قابلفهم و برانگیزانندۀ تفکر باشد و کودک را به مشارکت ذهنی دعوت کند، نه اینکه صرفاً پاسخهای آموزشی مستقیم ارائه دهد، و اینکه هدف نهایی محتوا، شکلدهی نگاه، قضاوت و تجربۀ کودک نسبت به میراث فرهنگی است، نه انتقال صرف اطلاعات، توافق نظر داشتند.
در ادامه، ظرفیت استفاده از منابع موزهای، مستندها و آرشیوهای تصویری برای تولید محتوای آموزشی کودک بررسی گردید. این منابع باید بازتولید شوند و متناسب با زبان کودک ارائه گردند. همچنین بر تنوع قالبهای محتوایی و توجه به گروههای سنی مختلف کودک در برنامهریزی انتشار تأکید شد.
جلسۀ آتی این گروه تخصصی در روز شنبه ۲۹ آذر ۱۴۰۴ برگزار خواهد شد.
فراخوان ابراز علاقۀ ایکوموس جهانی: متخصصان ایکوموس برای پروژههای جهانی
ICOMOS is seeking Expressions of Interest from ICOMOS members in order to expand and diversify its pool of experts contributing to its international heritage projects.
Background
At ICOMOS, we lead and collaborate on international projects to safeguard cultural heritage by combining expertise, innovation, and sustainability. Partnering with organisations worldwide, we engage in capacity building, research, and advocacy to protect historic sites and celebrate cultural diversity. By sharing ICOMOS’ best practices and knowledge, we help integrate heritage preservation into broader sustainable development efforts, ensuring it remains a vital part of communities’ lives.
For more information, see our international projects.
This Call for Expressions of Interest is intended for ICOMOS members wishing to engage in projects coordinated by ICOMOS Headquarters. This work requires diligence and the highest professional and scientific standards.
Please note that this Call is not for a specific project nor does it refer to the selection of ICOMOS World Heritage roles (advisors, mission experts, desk reviewers). Rather, ICOMOS members who reply to this Call will be part of a list of experts who may be contacted for future ICOMOS international projects.
Main Duties and Responsibilities
The main tasks of experts engaged in ICOMOS’ international projects include contributing to the project development and proposal submission, delivering ICOMOS’ project activities by carrying out assigned tasks and actions, providing input to achieve project deliverables and results, and collaborating with ICOMOS Headquarters on project reporting and communication.
If selected to contribute to a project, experts will be expected to apply their scientific expertise objectively and thoroughly, grounding their contributions in relevant ICOMOS doctrinal and guidance documents, as well as in the latest scientific research in their respective fields.
Working arrangements may vary, depending on the project. ICOMOS experts are generally remunerated through consultancy contracts, with payment terms based on the nature and scope of the work.
Requirements
The requirements for experts working on projects with ICOMOS Headquarters include:
ICOMOS Membership.
Minimum 5 years of work experience in one or more cultural heritage fields and engagement in cultural heritage projects.
Openness and empathy in recognising, respecting, and valuing the differences that arise from cultural diversity.
Excellent written and spoken command of one of the working languages of ICOMOS, English or French. Proficiency in both languages, as well as in Spanish, will be considered an asset.
Excellent analytical, written and verbal communication skills.
Ability to work effectively both independently and collaboratively within multi-cultural environments.
Ability to work under pressure and to adhere to strict deadlines.
Work experience at the regional or international level will be considered an asset.
ICOMOS experts should observe the highest standards of professionalism and adhere to the organisation’s Ethical Principles and values, which are as follows:
Diversity and interdisciplinarity
Impartiality
Exchanges and solidarity
Empowering the next generation
Access to information
Procedure
ICOMOS welcomes Expressions of Interest from all its ICOMOS members who fulfil the above requirements and wish to contribute to projects for the conservation and protection of cultural heritage sites around the world.
Please note that replying to this Call only declares your interest in engaging in ICOMOS projects and does not automatically mean that you will be contacted by ICOMOS Headquarters. If an opportunity arises that matches your profile, we will contact you to propose the project assignment and check your availability.
To submit your Expression of Interest, please fill out this questionnaire in English or French by 15 January 2026.
For inquiries: projects@icomos.org
Please note that the personal data you provide to ICOMOS will be treated in accordance with ICOMOS’ Privacy Policy, in compliance with the European General Data Protection Regulation (GDPR).
