محمدرضا رحیم‌زاده

فراخوان ارسال مقاله برای شمارۀ پنجم نشریۀ اشکفت

اشکفت، نشریۀ تخصصی کمیتۀ علمی معماری دست‌کند ایکوموس ایران (ایکتا)، است که تاکنون چهار شمارۀ آن منتشر شده است. هدف این نشریه، بازتاب دستاوردهای علمی و پژوهشی در زمینۀ معماری دست‌کند در ایران و جهان، با رویکردی میان‌رشته‌ای در حوزه‌های معماری، شهرسازی، حفاظت و مرمت، باستان‌شناسی، تاریخ، مردم‌شناسی، هنر، ادبیات و دیگر زمینه‌های مرتبط است.

خرسندیم به اطلاع استادان، متخصصان، پژوهشگران و علاقه‌مندان حوزۀ معماری دست‌کند برسانیم که فرایند آماده‌سازی و انتشار شمارۀ پنجم اشکفت آغاز شده است. از پژوهشگران گرامی دعوت می‌شود مقاله‌های علمی و پژوهشی خود را، با رعایت شیوه‌نامۀ نشریه، برای بررسی و انتشار در این شماره به کمیتۀ علمی معماری دست‌کند ایکوموس ایران ارسال کنند.

  • مهلت ارسال مقاله: ۳۰ مهر ۱۴۰۵ (۲۲ اکتبر ۲۰۲۶)
  • نشانی رایانامه برای ارسال مقاله:icta@iranicomos.ir

برای مطالعۀ شماره‌های پیشین نشریۀ اشکفت می‌توانید به یکی از نشانی‌های زیر مراجعه کنید:

صفحۀ کمیتۀ علمی معماری دست‌کند ایکوموس ایران:

https://www.iranicomos.ir/troglodytic-architecture

پایگاه انتشارات ایکوموس جهانی:

https://publ.icomos.org/publicomos

برای تغییر این متن بر روی دکمه ویرایش کلیک کنید. لورم ایپسوم متن ساختگی با تولید سادگی نامفهوم از صنعت چاپ و با استفاده از طراحان گرافیک است.

CALL FOR PAPERS
Eshkaft, Issue No. 5

Eshkaft is the specialized journal of the ICOMOS Iranian Scientific Committee on Troglodytic Architecture (ICTA). Four issues of the journal have been published to date.

Eshkaft aims to disseminate scholarly research on troglodytic and rock-cut architecture in Iran and around the world. The journal welcomes interdisciplinary contributions from the fields of architecture, urban planning, conservation and restoration, archaeology, history, anthropology, art, literature, and other related disciplines.

We are pleased to announce that preparations for the fifth issue of Eshkaft is now under way. Scholars, researchers, practitioners, and others working in the field of troglodytic architecture are warmly invited to submit original research papers for consideration for publication in this issue, in accordance with the journal’s submission guidelines.

  • Submission deadline: 22 October 2026 (30 Mehr 1405)
  • Submissions should be sent to: icta@iranicomos.ir

Previous issues of Eshkaft may be accessed through the following links:

ICOMOS Iran — Iranian Scientific Committee on Troglodytic Architecture:
https://www.iranicomos.ir/troglodytic-architecture/

PUBLICOMOS — ICOMOS Publications Portal:
https://publ.icomos.org/publicomos/

We would be grateful if you could share this call with interested colleagues and research networks.

فراخوان ارسال مقاله برای شمارۀ پنجم نشریۀ اشکفت بیشتر بخوانید »

فراخوان ارسال چکیده: آب، میراث و تاب‌آوری اقلیمی

فراخوان ارسال چکیده: آب، میراث و تاب‌آوری اقلیمی

مهلت ارسال چکیده: ۱۵ اوت ۲۰۲۶ (۲۴ مرداد ۱۴۰۵)

کمیتۀ علمی بین‌المللی آب و میراث ایکوموس (ISC Water) از پژوهشگران و متخصصان دعوت می‌کند چکیده‌های خود را برای مجموعه‌ای از سمپوزیوم‌های بین‌المللی و رویدادهای جانبی مرتبط با برنامه‌های زیر ارسال کنند:

  • مجمع عمومی ایکوموس، ۱۶ تا ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶ (۲۴ مهر تا ۲ آبان ۱۴۰۵)، کوچینگ، مالزی؛
  • برنامه‌های مرتبط با سی‌ویکمین کنفرانس تغییرات اقلیمی سازمان ملل متحد (COP31)، ۱۱ تا ۱۵ نوامبر ۲۰۲۶ (۲۰ تا ۲۴ آبان ۱۴۰۵)، آنتالیا، ترکیه؛
  • کنفرانس آب سازمان ملل متحد، ۸ تا ۱۰ دسامبر ۲۰۲۶ (۱۷ تا ۱۹ آذر ۱۴۰۵)، ابوظبی، امارات متحدۀ عربی.

پژوهشگران، متخصصان و دست‌اندرکاران حوزۀ میراث فرهنگی می‌توانند پیشنهادهای خود را برای ارائۀ شفاهی یا پوستر، به‌صورت حضوری یا برخط، با موضوع زیر ارسال کنند:

«آب، میراث و راهبردهای کاهش تغییر اقلیم و سازگاری با آن: پیوند دانش گذشته با تاب‌آوری آینده»

  • مهلت ارسال چکیده: ۱۵ اوت ۲۰۲۶ (۲۴ مرداد ۱۴۰۵)
  • تاریخ اعلام پذیرش: ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۶ (۲۴ شهریور ۱۴۰۵)

متقاضیان باید چکیدۀ خود را در حداکثر ۳۰۰ واژه به نشانی رایانامۀ زیر ارسال و در بخش موضوع ایمیل، نام رویداد یا رویدادهای موردنظر برای شرکت را ذکر کنند:

icomoswaterabstractsposters@gmail.com

فراخوان ارسال چکیده: آب، میراث و تاب‌آوری اقلیمی بیشتر بخوانید »

پنجاه‌ودومین جلسۀ گروه تخصصی متن برگزار شد

پنجاه‌ودومین جلسۀ گروه تخصصی متن، روز چهارشنبه ۷ مرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۵، با حضور ۱۳ تن از اعضا، به‌صورت حضوری و برخط، در دفتر مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران برگزار شد. جلسه با خوشامدگویی دکتر طاهره شکری، رئیس گروه تخصصی متن، و معرفی موضوعات موردبحث آغاز شد.
در آغاز، مهندس نیلوفر ذهابی گزارشی با عنوان «ردّ پای تاریخ بر پیکرۀ بناها و شهرها» ارائه کرد. در این گزارش تأکید شد که بناها و شهرها، اعم از آثار برجسته و بناها و محله‌های معمولی، می‌توانند روایتگر رویدادهای تاریخی باشند. سپس مهندس زهرا شهریار روایتی داستانی دربارۀ جنگ و حفاظت از میراث ارائه کرد. اعضا در گفت‌وگو پیرامون این دو گزارش، بر ضرورت مستندسازی بناها و محوطه‌ها به‌عنوان مبنایی برای حفاظت و مرمت در بحران‌های ناشی از حوادث طبیعی و مخاصمات تأکید کردند. همچنین تمایز میان بنای قدیمی به‌عنوان واقعیتی محسوس، اثر تاریخی به‌عنوان موضوع خوانش تاریخی، و میراث فرهنگی به‌عنوان منشأ حس تعلق و تعهد بررسی شد و بر اولویت حفظ جان انسان‌ها در شرایط جنگ تأکید گردید.
سپس دکتر طاهره شکری، با ارائۀ گزارشی دربارۀ پیامدهای جنگ چهل‌روزه، این پرسش را مطرح کرد که «وظیفۀ گروه تخصصی متن و دوستداران میراث فرهنگی در برابر این رویدادها چیست؟» در پاسخ به این پرسش و گفت‌وگوی اعضا، دکتر ناصر نوروززاده چگینی به پژوهش‌ها و فعالیت‌های مستندسازی نهادهای متولی میراث فرهنگی، مؤسسات خصوصی و دانشگاه‌ها در دو دهۀ اخیر اشاره کرد. وی گستردگی و پراکندگی آثار تاریخی و آغاز دیرهنگام مستندسازی نظام‌مند در ایران را از چالش‌های این حوزه دانست و آسیب‌دیدن مسجد جامع اصفهان در دهۀ ۱۳۶۰، در جریان جنگ تحمیلی، و مرمت آن با اتکا به مستندات موجود و کوشش زنده‌یاد دکتر باقر آیت‌الله‌زاده شیرازی را نمونه‌ای از اهمیت مستندسازی برشمرد.
دکتر نوروززاده چگینی همچنین یادآور شد که با گذشت چند دهه و فاصله گرفتن از سال‌های جنگ تحمیلی، برخی حساسیت‌ها در زمینۀ حفاظت از میراث فرهنگی در شرایط بحران تغییر کرده و بخشی از تجربه‌های آن دوره کم‌رنگ شده است. ازاین‌رو، شرایط کنونی می‌تواند فرصتی برای بازخوانی آن تجربه‌ها و توجه دوباره به آمادگی و مدیریت در این زمینه باشد. ایشان در پایان تأکید کرد که در کنار اولویت مطلق حفظ جان انسان‌ها، پاسداری از حافظۀ شهری و ارزش بناهای تاریخی نیز از وظایف دوستداران میراث است؛ زیرا حفظ میراث فرهنگی در بلندمدت به معنای پاسداری از هویت ملی و آیندۀ فرهنگی کشور است.
جلسۀ بعدی گروه تخصصی متن در روز چهارشنبه ۴ شهریور ۱۴۰۵ برگزار خواهد شد.

پنجاه‌ودومین جلسۀ گروه تخصصی متن برگزار شد بیشتر بخوانید »

گزارش مجمع عمومی عادی مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران

مجمع عمومی عادی مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران (نوبت دوم)، مطابق برنامۀ اعلام‌شده، روز دوشنبه ۲۹ تیر ۱۴۰۵، رأس ساعت ۱۵، در دفتر مؤسسه، واقع در خانۀ قوام، برگزار شد.
در آغاز، دکتر ناصر نوروززاده چگینی، ضمن خوشامدگویی به حاضران، مروری بر مهم‌ترین رویدادها و تحولات مؤسسه داشت. ایشان با اشاره به استعفای دکتر مهدی حجت، رئیس پیشین مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران، که در اعتراض به رویکرد نامناسب نهادهای فرهنگی جهانی در زمینۀ پاسداشت میراث فرهنگی، به‌ویژه در جریان جنگ چهل‌روزه، صورت گرفت، این استعفا را خسرانی بزرگ برای مؤسسه دانست.
سپس هیئت‌رئیسه مجمع با ترکیب مهندس سمیه مراقی (رئیس)، مهندس محمدمهدی کلانتری (منشی)، طیبه ابراهیمی و مهندس زهرا شهریار (ناظران) تشکیل شد. در ادامه، دکتر محمدرضا رحیم‌زاده، دبیر مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران، گزارش سالانۀ مؤسسه دربارۀ فعالیت‌های سال ۱۴۰۴ را ارائه کرد. این گزارش بخش‌های زیر را دربر داشت:

  • گزارش آمار اعضای مؤسسه؛
  • جلسه‌های اداری و تشکیلاتی؛
  • ایکوموس ایران در جریان جنگ‌های دوازده‌روزه و چهل‌روزه؛
  • رویدادهای علمی ـ فرهنگی؛
  • فعالیت‌های کمیته‌های علمی؛
  • فعالیت‌های گروه‌های تخصصی؛
  • فعالیت‌های دبیرخانه؛
  • فعالیت‌های اجرایی؛
  • موضوع سال ۲۰۲۶: «میراث زنده و واکنش اضطراری»؛
  • خلاصۀ گزارش مالی؛
  • خط‌مشی دوسالۀ مؤسسه؛
  • حق عضویت سال ۱۴۰۵؛
  • قدردانی.

در بخش مالی، گزارشی که آقای جلیل گلشن بافقی، خزانه‌دار مؤسسه، تهیه کرده بود، ارائه شد.
در ادامۀ جلسه، خط‌مشی دوسالۀ مؤسسه، که مبنای تدوین برنامه‌های اجرایی آن خواهد بود، مطرح شد و به تصویب مجمع رسید. محورهای این خط‌مشی عبارت‌اند از:

  • ارتقای آگاهی اقشار مختلف جامعه از اهمیت و نقش میراث فرهنگی؛
  • گسترش همکاری با مؤسسات و نهادهای مرتبط با وظایف و اهداف مؤسسه؛
  • تقویت همگرایی و همکاری میان اعضای مؤسسه و دوستداران میراث فرهنگی و بهره‌مندی بیشتر از توان علمی و اجرایی اعضا؛
  • فراهم‌کردن زمینه‌های لازم برای گسترش فعالیت اعضای نوخاسته و جوان در مؤسسه.

مبالغ حق عضویت سال ۱۴۰۵ نیز به تصویب مجمع رسید. بر این اساس، حق عضویت وابسته و پیوسته ۹۰۰ هزار تومان، وابستۀ دانشجویی ۴۵۰ هزار تومان، وابستۀ جوان ۷۰۰ هزار تومان و پشتیبان ۲ میلیون و ۷۰۰ هزار تومان تعیین شد.
در پایان، با اهدای لوح از دکتر مهناز اشرفی، پژمان مظاهری‌پور، دکتر طاهره شکری، مهندس مونا علوی‌پور، مهندس معصومه حاجی‌زاده، مهندس هانیه دبیری، مهندس سمیه مراقی، دکتر روشنک حدادی، مریم حجت، مهندس سیده نرگس حسینی، مهندس محمدامین دباغیان، طیبه ابراهیمی، مرجان گندمی، حوا باقری و صادق حاجی‌زاده، به پاس همکاری‌ها و فعالیت‌های آنان در سال ۱۴۰۴، قدردانی شد.

گزارش مجمع عمومی عادی مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران بیشتر بخوانید »

پنجاه‌ویکمین جلسۀ گروه تخصصی متن برگزار شد

پنجاه‌ویکمین جلسۀ گروه تخصصی متن و نخستین جلسۀ این گروه در سال ۱۴۰۵، روز چهارشنبه ۲۴ تیر ۱۴۰۵، ساعت ۱۵، با حضور ۱۷ تن از اعضا، به‌صورت حضوری و برخط، در دفتر مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران برگزار شد. جلسه با خوشامدگویی دکتر طاهره شکری، رئیس گروه تخصصی متن، به اعضا آغاز شد.
سپس دکتر ناصر نوروززاده چگینی، ضمن خوشامدگویی به حاضران و شرکت‌کنندگان برخط، از ازسرگیری فعالیت گروه پس از وقفه‌ای چندماهه ابراز خرسندی کرد. ایشان همچنین با اشاره به استعفای دکتر مهدی حجت، رئیس پیشین مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران، که در اعتراض به رویکرد نهادهای جهانی در قبال میراث فرهنگی، به‌ویژه در جریان جنگ چهل‌روزه، صورت گرفت، ضمن ابراز تأسف، از تلاش‌های دکتر حجت قدردانی کرد و تأکید داشت که اندیشه، دیدگاه و راه ایشان ادامه خواهد یافت.
در ادامه، دکتر طاهره شکری گزارشی از جلسۀ هیئت‌مدیرۀ گروه ارائه کرد و اهداف و رویکردهای گروه تخصصی متن را بر پایۀ مرام‌نامۀ آن شرح داد. سپس اعضا دربارۀ وظایف و نقش این گروه به گفت‌وگو پرداختند و پیشنهادهایی اجرایی در این زمینه مطرح کردند.
در جمع‌بندی پایانی، دکتر ناصر نوروززاده چگینی تأکید کرد که افزون بر ضرورت توجه به موضوعات مندرج در مرام‌نامه، لازم است برنامه‌ای برای نیمۀ دوم سال تدوین شود. به گفتۀ ایشان، این برنامه باید موضوعاتی از جمله تولید و گسترش محتوای متنی در زمینۀ میراث فرهنگی؛ پژوهش و مستندسازی اسناد و منابع تاریخی با هدف عمومی‌سازی آن‌ها برای مخاطبان گسترده؛ و ارتقای آگاهی عمومی دربارۀ میراث فرهنگی از طریق رسانه‌ها، شبکه‌های اجتماعی، مدارس و دانشگاه‌ها را دربر گیرد.
در پایان مقرر شد جلسۀ بعدی گروه روز چهارشنبه ۷ مرداد ۱۴۰۵ برگزار شود.

پنجاه‌ویکمین جلسۀ گروه تخصصی متن برگزار شد بیشتر بخوانید »

اسماعیل یغمایی

پیام تسلیت ایکوموس ایران در پی درگذشت اسماعیل یغمایی

با اندوه فراوان، درگذشت زنده‌یاد اسماعیل یغمایی (۲۷ شهریور ۱۳۲۰ ـ ۲۸ تیر ۱۴۰۵)، باستان‌شناس، پژوهشگر و نویسندۀ نام‌آشنای ایران را به خانوادۀ گرامی ایشان، جامعۀ باستان‌شناسی و همۀ دوستداران میراث فرهنگی ایران تسلیت می‌گوییم. او در تهران و در خانواده‌ای اهل فرهنگ و ادب زاده شد. پدرش، زنده‌یاد حبیب یغمایی، از شاعران، نویسندگان و پژوهشگران نامدار معاصر و بنیان‌گذار و مدیر مجلۀ فرهنگی و ادبی «یغما» بود. اسماعیل یغمایی از واپسین چهره‌های نسلی بود که باستان‌شناسی را نه‌تنها دانشی دانشگاهی، بلکه مسئولیتی ملی و اخلاقی می‌دانستند و نزدیک به شش دهه از عمر خویش را در راه شناخت، مستندسازی و پاسداری از میراث تاریخی این سرزمین سپری کرد.

کارنامۀ پربار او از هفت‌تپه، شوش، شهر سوخته و تپۀ یحیی تا قلایچی بوکان، ارجان، کاخ‌های هخامنشی بردک‌سیاه و سنگ‌سیاه، دژ پرتغالی‌های قشم و بررسی راه شاهی هخامنشی گسترده است. حاصل این حضور پیوسته در میدان، افزون بر یافته‌های ارزشمند باستان‌شناختی، در آثاری چون شوش؛ کاوش‌های باستان‌شناسی در شهر پانزدهم، کاخ بردک‌سیاه، کتیبۀ خون، دژ استعمار، آن قصر که جمشید…، و گیسوان هزارساله برای آیندگان به یادگار مانده است. او در کنار پژوهش‌های تخصصی، با نگارش خاطره، داستان و شعر، تجربه‌های زیسته و سیمای انسانی باستان‌شناسی ایران را نیز روایت کرد.

اسماعیل یغمایی با همۀ دانش و تجربۀ خویش، فروتنانه خود را «همان محصلی که بود» می‌خواند؛ اما دلبستگی ژرف، صراحت، سخت‌کوشی و حساسیت کم‌نظیرش در برابر ویرانی و بی‌مهری به آثار تاریخی، از او چهره‌ای ماندگار ساخت. اشک‌های او بر میراث آسیب‌دیدۀ ایران، نشانۀ عشقی بود که سراسر زندگی‌اش را معنا بخشید. ایکوموس ایران یاد و خدمات این پاسدار خستگی‌ناپذیر میراث فرهنگی را گرامی می‌دارد و برای بازماندگان، شاگردان و همکاران او شکیبایی آرزو می‌کند. یادش گرامی و راهش پررهرو باد.

پیام تسلیت ایکوموس ایران در پی درگذشت اسماعیل یغمایی بیشتر بخوانید »

تغییر زمان برگزاری مجمع عمومی عادی (نوبت دوم) مؤسسه

اعضای محترم مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران
با سلام و احترام
از آنجاکه زمان اعلام شده برای برگزاری مجمع عمومی عادی مؤسسه – نوبت دوم (۱۵ تیر ۱۴۰۵) با مراسم تشییع و وداع با رهبر شهید مقارن شد، تاریخ جدید برگزاری مجمع فوق‌الذکر که دعوتنامۀ آن از طریق وبگاه و صفحات مؤسسه در شبکه‌های اجتماعی به اطلاع اعضای گرامی رسیده است، به‌شرح زیر اعلام می‌شود:

  • دوشنبه، ۲۹ تیر ۱۴۰۵، ساعت ۱۵.

با احترام
رئیس هیئت مدیره
ناصر نوروززاده چگینی

تغییر زمان برگزاری مجمع عمومی عادی (نوبت دوم) مؤسسه بیشتر بخوانید »

دعوتنامۀ شرکت در مجمع عمومی عادی مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران (نوبت دوم)

دعوتنامۀ شرکت در مجمع عمومی عادی مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران (نوبت دوم)

 

با سلام و احترام
از آنجاکه جلسۀ اعلام‌شده در تاریخ یکشنبه ۳۱ خرداد ۱۴۰۵ به‌علت به حد نصاب نرسیدن اعضای حاضر، رسمیت نیافت و مجمع برگزار نشد، مطابق اساسنامۀ مؤسسه، جلسۀ نوبت دوم به‌فاصلۀ ۱۵ روز، در روز دوشنبه ۱۵ تیر، رأس ساعت ۱۵:۰۰، در دفتر مؤسسه به‌نشانی خیابان امیرکبیر، بین سرچشمه و امین‌حضور، کوچۀ علیرضا جاویدی، شمارۀ ۱۰۷ تشکیل می‌شود. جلسۀ نوبت دوم با هر تعداد عضو حاضر رسمیت خواهد داشت.

دستور جلسه عبارت است از:
۱. گزارش عملکرد سالانه
۲. تعیین حق عضویت سالانه

رئیس هیئت مدیره
ناصر نوروززاده چگینی

یادآوری:

  • برای شرکت در مجمع ارائۀ کارت عضویت موسسه که تاریخ آن منقضی نشده باشد (۲۰۲۶ میلادی) الزامی است.

مکان و زمان برگزاری مجمع:

  • تهران، خیابان امیرکبیر، بین سرچشمه و امین‌حضور، کوچۀ علیرضا جاویدی، شمارۀ ۱۰۷.
  • دوشنبه، ۱۵ تیر، ساعت ۱۵:۰۰.

دعوتنامۀ شرکت در مجمع عمومی عادی مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران (نوبت دوم) بیشتر بخوانید »

اطلاعیۀ برگزاری مجمع عمومی سالانۀ مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران

به‌نام خدا

دعوتنامۀ شرکت در مجمع عمومی عادی مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران
با سلام و احترام
مطابق مادۀ ۱۶ و ۱۷ اساسنامۀ مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران، از کلیۀ اعضای محترم پیوسته و وابستۀ (عادی و جوان) مؤسسه دعوت به‌عمل می‌آید که در جلسۀ مجمع عمومی عادی مؤسسه شرکت فرمایند. این جلسه رأس ساعت ۱۵:۰۰ در روز یکشنبه ۳۱ خرداد ۱۴۰۵ در دفتر مؤسسه، به‌نشانی خیابان امیرکبیر، بین سرچشمه و امین‌حضور، کوچۀ علیرضا جاویدی، شمارۀ ۱۰۷ تشکیل می‌شود.

دستور جلسه عبارت است از:
گزارش عملکرد سالانه
قبلاً از توجه و مشارکت شما سپاس‌گزاری می‌گردد.

رئیس هیئت مدیره
ناصر نوروززاده چگینی

یادآوری:
برای شرکت در مجمع ارائۀ کارت عضویت موسسه که تاریخ آن منقضی نشده باشد (۲۰۲۶ میلادی) الزامی است.

اطلاعیۀ برگزاری مجمع عمومی سالانۀ مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران بیشتر بخوانید »

بیانیۀ ایکوموس جهانی دربارۀ حفاظت از میراث فرهنگی در پی تشدید درگیری‌ها در خاورمیانه

۲۶ مارس ۲۰۲۶ (۶ فروردین ۱۴۰۵)

ایکوموس، در پی بیانیۀ مورخ ۳ مارس ۲۰۲۶ خود، بار دیگر نگرانی عمیق خویش را نسبت به تشدید اخیر درگیری‌ها در خاورمیانه و پیامدهای ویرانگر انسانی آن مورد تأکید قرار می‌دهد.

خطر از دست رفتن جبران‌ناپذیر میراث فرهنگی

ایکوموس مراتب تأسف عمیق خود را نسبت به جان‌باختن انسان‌ها، افزایش شمار قربانیان و جابه‌جایی جمعیت‌ها در بخش‌هایی از منطقه اعلام می‌دارد؛ وضعیتی که پیامدهای جدی برای تداوم فرهنگی در پی دارد.

ایکوموس هرگونه تخریب میراث فرهنگی و طبیعی ــ اعم از عمدی یا تبعی ــ را به‌شدت محکوم می‌کند و یادآور می‌شود که میراث فرهنگی نباید به‌عنوان هدف تلقی شود.

ایکوموس نسبت به آسیب‌های تأییدشده و گزارش‌شده به میراث فرهنگی در چندین کشور منطقه، به‌ویژه در برخی از محوطه‌ها و آثار ثبت‌شده در فهرست میراث جهانی، ابراز نگرانی می‌کند. از جمله می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: آسیب تأییدشده به کاخ گلستان (تهران، ایران)، همراه با گزارش‌هایی از تأثیرات مخرب وارد شده بر کاخ‌های چهل‌ستون و عالی‌قاپو (اصفهان، ایران)؛ خسارات مادی به محوطۀ باستان‌شناسی صور (لبنان)؛ آسیب به ساختمان‌هایی در «شهر سفید» تل‌آویو (اسرائیل)؛ و گزارش‌هایی از رخدادها در محدوده و پیرامون شهر قدیم بیت‌المقدس و حصارهای آن.

این رویدادها، خطر از دست رفتن جبران‌ناپذیر میراث فرهنگی را برجسته می‌سازند.

میراث فرهنگی بخشی از ساختارهای اساسی اجتماعی است که در زندگی روزمره ریشه دارد و حتی در شرایط جابه‌جایی نیز تداوم را ممکن می‌سازد. از این‌رو، آسیب به میراث فرهنگی نباید صرفاً به‌مثابۀ فقدان کالبدی تلقی شود، بلکه باید آن را گسست در شیوه‌های زیست، نظام‌های مرجع مشترک و گرانی‌گاه‌های فرهنگی ــ از جمله از طریق از دست رفتن امکان دسترسی، استفاده، و حضور ــ دانست. چنین فقدان‌هایی مستقیماً توان جوامع را برای تداوم و انتقال حیات فرهنگی تضعیف می‌کند؛ در حالی‌که میراث فرهنگی می‌تواند در زمان بحران، به پایداری، هویت و انسجام اجتماعی یاری رساند.

ضرورت پایبندی به حقوق بین‌الملل

ایکوموس بار دیگر بر اهمیت رعایت حقوق بین‌الملل بشردوستانه تأکید می‌کند و یادآور می‌شود که تعهدات مندرج در کنوانسیون ۱۹۵۴ لاهه و پروتکل‌های آن ــ که ایالات متحدۀ آمریکا، اسرائیل، و ایران همگی از اعضای آن هستند ــ باید محترم شمرده شود.

نقض‌های جدی این اسناد، از جمله تخریب اموال فرهنگی، می‌تواند بر اساس حقوق بین‌الملل بشردوستانه موجب مسئولیت کیفری فردی شود و تهدید علیه اموال فرهنگی نیز در چارچوب همین نظام‌های حقوقی موجب نگرانی‌های جدی است.

مبتنی بر اساسنامۀ رم دیوان کیفری بین‌المللی، هدایت عمدی حملات علیه اموال فرهنگی ــ در صورتی که اهداف نظامی محسوب نشوند ــ می‌تواند مصداق جنایت جنگی باشد. ایکوموس همچنین به سیاست دیوان کیفری بین‌المللی دربارۀ میراث فرهنگی (۲۰۲۱) و قطعنامۀ ۲۳۴۷ شورای امنیت سازمان ملل متحد (۲۰۱۷) اشاره می‌کند.

ایکوموس همچنان در ارتباط نزدیک با کمیته‌های ملی و همکاران خود در کشورهای ذی‌ربط باقی مانده است؛ از یک‌سو راهنمایی‌هایی دربارۀ آمادگی و اقدام اضطراری ارائه می‌دهد و از سوی دیگر اطلاعات و بازخوردهای مربوط به آسیب‌های گزارش‌شده را دریافت می‌کند. در این میان، متخصصان میراث و متولیان محلی نقشی حیاتی به‌عنوان پاسداران خط مقدم میراث فرهنگی ایفا می‌کنند، آن هم در شرایطی که با خطرات فزاینده مواجه‌اند.

ایکوموس از همۀ طرف‌ها می‌خواهد که به تعهدات خود در چارچوب حقوق بین‌الملل پایبند باشند و از میراث فرهنگی و جوامعی که آن را زنده نگاه می‌دارند، حفاظت کنند.

بیانیۀ ایکوموس جهانی دربارۀ حفاظت از میراث فرهنگی در پی تشدید درگیری‌ها در خاورمیانه بیشتر بخوانید »

پیمایش به بالا