یونسکو و نهادهای مشورتی کمیتۀ میراث جهانی (ایکروم، ایکوموس، اتحادیۀ بینالمللی حفاظت از طبیعت) از انتشار راهنمای تازهای با عنوان «مدیریت میراث جهانی» خبر دادهاند؛ سندی مرجع و بنیادین برای هدایت فرایندهای حفاظت در محوطههای میراث جهانی و دیگر عرصههای میراثی که عناصر کلیدی و فرایندهای نظام مدیریت را تبیین میکند.
بنیانی عملی برای مواجهه با چالشهای پیچیده
محوطههای میراث جهانی با چالشهایی روزافزون و پیچیده روبهرو هستند؛ از فشارهای ناشی از توسعه، تغییرات اقلیمی و مخاطرات طبیعی گرفته تا کمبود یا ناکافی بودن نگهداری و حفاظت. در حال حاضر، ۸۶ درصد از املاک ثبتشده در فهرست میراث جهانی در ۱۴۷ دولت عضو، با مسائل مدیریتی مواجه بودهاند و در چارچوب فرایند «پایش واکنشی» کنوانسیون برای رسیدگی به این چالشها مورد حمایت قرار گرفتهاند.
این روندها بر ضرورت رویکردهای مدیریتی یکپارچه و استوار برای صیانت بهتر از «ارزش برجستۀ جهانی»، پیوند میان ملاحظات فرهنگی و طبیعی، و تضمین احترام به حقوق و دانش مردمان بومی و جوامع محلی در حفاظت و مدیریت میراث تأکید میکند. همچنین اهمیت تجهیز نهادهای مدیریتی، مدیران پایگاهها و تمامی دستاندرکاران فرایند مدیریت میراث جهانی به ابزارها و منابع لازم برای ایجاد و تقویت نظامهای مدیریت را یادآور میشود.
راهنمای «مدیریت میراث جهانی» بهعنوان مرجعی جامع برای مدیران پایگاهها، دارندگان حقوق، متخصصان میراث، نهادها و دیگر کنشگران در عرصۀ مدیریت میراث جهانی طراحی شده است. این سند با ادغام و بهروزرسانی دو راهنمای پیشین «مدیریت میراث طبیعی جهانی» (۲۰۱۲) و «مدیریت میراث فرهنگی جهانی» (۲۰۱۳)، رویکردی مکانمحور و مردممحور را ترویج میکند که ارزشهای متکثر میراث را در بسترهای گستردهتر اجتماعی، محیطی و اقتصادی آن حفاظت میکند. بدینسان، نقش میراث بهمثابۀ منبعی پویا در خدمت توسعۀ پایدار و بهزیستی جوامع تقویت میشود.
تقویت ظرفیتها از رهگذر راهبری و همکاری
این راهنما منبعی ارزشمند برای تمامی کسانی است که در پی درک بهتر، برنامهریزی، اجرا یا تقویت نظامهای مدیریت میراث جهانیاند. سند حاضر راهنمایی روشن دربارۀ عناصر اساسی نظامهای کارآمد مدیریت میراث ارائه میدهد و بینشهایی برای هدایت فرایندهای مدیریتی بهسوی تدوین و اجرای برنامههای مؤثرتر فراهم میآورد.
این راهنما بهمنزلۀ دانش پایه برای بهرهگیری از سایر ابزارها و روششناسیها نیز عمل میکند؛ از جمله «جعبهابزار ارتقای میراث ما ۲.۰» برای ارزیابی اثربخشی مدیریت، «راهنما و جعبهابزار ارزیابی اثرگذاری در بستر میراث جهانی» برای ارزیابی اثرات در بستر میراث جهانی، و همچنین نظامهای بینالمللی رویههای برتر از جمله «استاندارد فهرست سبز اتحادیۀ بینالمللی حفاظت از طبیعت».
این راهنما بهصورت مشترک توسط یونسکو، ایکروم، ایکوموس، و اتحادیۀ بینالمللی حفاظت از طبیعت، و تحت هماهنگی «برنامۀ رهبری میراث جهانی ایکروم – اتحادیۀ بینالمللی حفاظت از طبیعت» تدوین شده و با حمایت مالی وزارت اقلیم و محیطزیست نروژ امکانپذیر شده است.
محتوای این راهنما از طریق مجموعهای از فعالیتهای ظرفیتسازی در حوزۀ مدیریت میراث جهانی، از جمله دورۀ شاخص «مدیریت میراث جهانی: مردم، طبیعت، فرهنگ» و نیز دورهها و کارگاههای مرتبط با اثربخشی مدیریت، ارزیابی اثرات، مدیریت خطرپذیری بلایا و اقدام اقلیمی، با مشارکت مدیران پایگاهها، کانونهای تماس ملی، جوامع محلی و متخصصان گوناگون آزموده شده است.
برای کسب اطلاعات بیشتر دربارۀ راهنمای «مدیریت میراث جهانی» و فرصتهای مشارکت در برنامۀ رهبری میراث جهانی، میتوانید با نشانی زیر مکاتبه کنید: