7 دی 1404

چهل و نهمین جلسۀ گروه تخصصی کودکان و میراث برگزار شد

چهل و نهمین جلسۀ گروه تخصصی کودکان و میراث در روز شنبه ۲۹ آذر ۱۴۰۴، ساعت ۸:۳۰ ـ ۱۰:۳۰ به‌صورت حضوری و برخط در دفتر مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران برگزار شد. نشست با خوش‌آمدگویی دکتر مهدی حجت و مرور روند پیشرفت فعالیت‌ها و بررسی میزان مشارکت اعضا در ارائۀ نظرات پیرامون آداب‌نامه آغاز شد. مقرر شد نظرات موجود جمع‌بندی و اعمال شود. در ادامه بحثی درباره‌ی ضرورت داشتن یک مقدمه‌ی مشترک برای معرفی آثار میراث فرهنگی به کودکان شکل گرفت. تأکید شد که این مقدمه نباید ماهیت آموزشی یا توضیحیِ رسمی داشته باشد، بلکه لازم است با زبانی کودکانه، تصویری و قصه‌محور طراحی شود تا حس کنجکاوی و تعلق را در مخاطب برانگیزد. همچنین یادآوری شد که مخاطبان برنامه، کودکانی از سراسر ایران‌اند و یکی از عوامل مهم در ایجاد انگیزه برای آنان، احساس دیده‌شدن و تعلق به روایت‌هاست.
بخش پایانی جلسه به ارائه و بررسی روایتی که مهندس هانیه دبیری برای «جام ارجان» تهیه کرده بودند اختصاص داشت. این ویدیوی ۴ دقیقه‌ای تلاش داشت با زبانی داستانی، تصویری، و کودکانه، مخاطب کودک را به دوره‌ای بسیار کهن از تاریخ ایران ببرد. تأکید شد که هدف این روایت، نه آموزش دقیق تاریخ باستان یا ارائۀ اطلاعات دانشگاهی، بلکه ایجاد ارتباط عاطفی کودک با مردمانی است که هزاران سال پیش در این سرزمین زندگی کرده‌اند و از طریق آثارشان با ما سخن می‌گویند.
در جمع‌بندی این بخش، تأکید شد که روایت جام ارجان، با وجود نیاز به اصلاحات جزئی، نمونه‌ای برای آغاز مسیر روایت‌پردازی میراث فرهنگی به زبان کودک است؛ روایتی که هدف اصلی آن، برانگیختن حس تعلق، احترام به گذشته، و علاقه‌مندی به حفاظت از میراث فرهنگی ایران است.
جلسۀ بعدی گروه کودک در روز ۲۰ دی از ساعت ۸:۳۰ تا ۱۰:۳۰ برگزار خواهد شد.

چهل و نهمین جلسۀ گروه تخصصی کودکان و میراث برگزار شد بیشتر بخوانید »

چهل و نهمین جلسۀ گروه تخصصی متن برگزار شد

چهل و نهمین جلسۀ گروه تخصصی متن در روز چهارشنبه، ۲۶ آذر ۱۴۰۴، ساعت ۱۵ـ۱۷ به‌صورت حضوری و برخط برگزار شد. نشست با سخنان خوشامدگویانۀ دکتر طاهره شکری به اعضای گروه و اعلام دستور جلسه آغاز گردید.
در ادامه، آقای دکتر محمدرضا عسکرانی به موضوع بررسی باستان‌گرایی در دورۀ قاجار و پیامدهای آن برای هویت ملی و گفتمان‌های مدرن در ایران ‌پرداختند. بحث به موضوعاتی مانند کنش‌های فکری، کتاب‌های درسی، و ارزیابی جایگاه ایران باستان در پروژه‌های ملی‌گرا و مدرن‌سازی اشاره داشت.
ایشان بیان داشتند: جریان باستان‌گرایی در دورۀ قاجاریه، نه یک تقلید صرف از غرب، بلکه واکنشی بومی به بحران‌های چندوجهی نظیر شکست‌های نظامی، نفوذ استعمار، و فروپاشی مشروعیت سنتی بود. این گرایش با تمرکز بر شکوه ایران باستان، تلاشی برای بازتعریف «ایرانی بودن» در مواجهه با تلاطم‌های مدرنیته محسوب می‌شد. دورۀ قاجاریه با بازنمایی‌های باستانی در تهران و استفاده از نمادها و تندیس‌های باستانی مشروعیت‌بخشی سلطنت را آغاز کرد. سپس پیامدهای این دوره از منظر تاریخی و نقش دیپلماسی بررسی شد. از منظر تاریخی، این دوره به‌عنوان نقطه عطفی در مواجهه با مدرنیتۀ اروپایی و ضعف داخلی ایران مطرح ‌است: ضعف اقتصادی و سیاسی، جنگ‌ها و جدا شدن بخش‌هایی از خاک، و فشارهای استعماری همسایگان. در این شرایط، گرایش به نمادها و داستان‌های باستانی برای بازسازی هویت ملی و مشروعیت‌بخشی به پادشاهی مطرح گردید. پیامد دیگر این دوره، نقش دیپلماسی و حضور سفرای اروپایی و آشنایی متقابل با تمدن‌ها و واژه‌های غربی در شکل‌گیری گفتمان‌های مدرن بود. در ادامه به محرک ها و عوامل شکل گیری باستان گرایی پرداخته شد:
بحران‌های سیاسی: شکست در جنگ‌های ایران و روس و تضعیف اقتدار مرکزی، نخبگان را به سمت بازخوانی عظمت گذشته سوق داد.
تأثیرات علمی و فرهنگی: آشنایی با تاریخ‌نگاری علمی اروپا، ناسیونالیسم غربی و فعالیت‌های ایران‌شناسانی که ایران را مهد تمدن معرفی می‌کردند، در شکل‌گیری این حافظۀ تاریخی جدید نقش داشت. در این دوره کتاب‌های تاریخ سلاطین ساسانی و ترجمه‌های مرتبط با تاریخ ایران؛ انتشار کتاب‌های تاریخی برای مدارس و استفاده از این منابع برای تقویت هویت ملی؛ گفتمان‌های مربوط به «ملت»، «قانون»، و «حقوق» از خارج وارد و در مسیر گفتمانی داخلی بازتفسیر شد. این جریان با چالش‌هایی همچون مخالفت روحانیت (به‌دلیل تهدید هویت اسلامی) و هشدار روشنفکرانی نظیر دهخدا نسبت به افراط در گذشته‌گرایی روبه‌رو بود. با این حال، باستان‌گرایی توانست از طریق نهادهایی مانند دارالفنون و بعدها با تلاش‌های محمدعلی فروغی، به گفتمانی تأثیرگذار در نوسازی هویتی ایران تبدیل شود.
اکتشافات باستان‌شناسی: یافته‌های باستان‌شناسان غربی نظیر دیولافوا و دمرگان، بستری برای نگارش آثاری فراهم کرد که بر قانون‌مداری و خردگرایی باستان تأکید داشتند..
در پایان به این نکته اشاره گردید که در اندیشۀ سنتی، شاه دارای «فرۀ ایزدی» و مشروعیت او فراتر از ارادۀ مردم بود. ترور ناصرالدین‌شاه، این بنیان قدسی را فروریخت و نشان داد شاهی که باید نماد نظم کیهانی باشد، آسیب‌پذیر است. پس از این واقعه، باستان‌گرایی که زمانی در خدمت مشروعیت سلطنت بود، به ابزاری در دست مشروطه‌خواهان برای نقد استبداد و ترویج مفاهیمی چون «قانون» و «ملت» بدل گشت.
جلسۀ آتی این گروه تخصصی در روز چهارشنبه ۱۰ دی ۱۴۰۴ در دفتر ایکوموس ایران برگزار خواهد شد.

چهل و نهمین جلسۀ گروه تخصصی متن برگزار شد بیشتر بخوانید »

پیمایش به بالا